Form factor là chuẩn kích thước và bố trí lỗ bắt của mainboard. Ba cỡ phổ biến là ATX (305 × 244 mm), Micro-ATX (244 × 244 mm) và Mini-ITX (170 × 170 mm). Bo càng nhỏ thì càng ít khe mở rộng nhưng càng gọn. Case phải hỗ trợ đúng cỡ bo bạn chọn.
Ba cỡ bo bạn sẽ gặp nhiều nhất
| Cỡ bo | Kích thước | Số khe mở rộng tối đa | Hợp với |
|---|---|---|---|
| ATX | 305 × 244 mm | 7 | Máy cấu hình cao, cần nhiều card và ổ |
| Micro-ATX (mATX) | 244 × 244 mm | 4 | Máy văn phòng, tầm trung, case nhỏ gọn |
| Mini-ITX | 170 × 170 mm | 1 | Máy siêu nhỏ, HTPC, máy mini |
| E-ATX (mở rộng) | Lớn hơn ATX, kích thước tùy hãng | Từ 7 trở lên | Workstation, nền tảng cao cấp |
Thực tế khác nhau ở những chỗ nào
Cỡ bo không chỉ là chuyện to nhỏ; nó kéo theo nhiều hệ quả trong cách bạn xây dựng và nâng cấp máy. Khi chọn bo, hãy xem cả những chi tiết sau:
- Số khe RAM: ATX và mATX thường có 4 khe, Mini-ITX thường chỉ 2.
- Số khe M.2 và cổng SATA: bo nhỏ ít hơn, nên cần tính trước nhu cầu lưu trữ.
- Khe PCIe: bo nhỏ ít khe, có thể không đủ để thêm card mạng, card capture cùng card đồ họa.
- Tản nhiệt và VRM: bo nhỏ ít diện tích, nên cần chú ý nhiệt, nhất là khí hậu nóng.
- Khả năng nâng cấp: bo nhỏ khó thêm card mở rộng hay ổ lưu trữ về sau, cần dự tính từ đầu.
Kích thước ATX gốc do Intel đề xuất từ giữa thập niên 1990 và trở thành chuẩn chung của ngành, các cỡ nhỏ hơn được thiết kế dựa trên nó để lỗ bắt tương thích.
Case phải khớp với bo
Quy tắc chung: case lớn chứa được bo nhỏ hơn, không ngược lại. Case ATX thường nhận cả mATX và Mini-ITX nhờ lỗ bắt tương thích, trong khi case Mini-ITX chỉ nhận đúng Mini-ITX. Khi lắp bo nhỏ vào case lớn, vẫn phải dùng đúng vị trí ốc đệm.
Một lưu ý hay bị bỏ qua là vị trí các lỗ ốc đệm. Khi đổi bo, hãy kiểm tra từng ốc đệm có khớp lỗ hay không, và tháo bớt ốc thừa ở nơi bo không có lỗ để tránh chạm mạch.
Ngoài chiều dài, chiều cao tản nhiệt, độ dài card đồ họa và loại bộ nguồn (ATX thường hay SFX) cũng giới hạn bởi case. Với case nhỏ, nên tra thông số hãng trước khi mua linh kiện.
Chọn cỡ bo theo nhu cầu
- Máy văn phòng, học tập, ít card mở rộng: mATX là lựa chọn cân bằng.
- Máy làm đồ họa, nhiều ổ, nhiều card: ATX.
- Máy đặt trên bàn, cần gọn hoặc máy mini cho phòng khách: Mini-ITX, nhưng chuẩn bị chi phí và việc lắp ráp khó hơn.
Đừng nhầm cỡ bo với chuẩn nguồn hay chuẩn tản nhiệt. Với laptop và máy tính tích hợp, mainboard thường là thiết kế riêng của hãng nên không áp dụng các cỡ này. Mainboard ATX thường vẫn lắp với bộ nguồn ATX thông dụng, còn case nhỏ có thể yêu cầu nguồn SFX nhỏ hơn.
Khi nào nên nhờ kỹ thuật viên
Lắp bo vào case đúng cỡ khá đơn giản nếu bạn đã lắp ráp trước đây. Với case nhỏ, dây nguồn dày và không gian chật, việc đi dây và tản nhiệt dễ sai. Nếu muốn đổi mainboard cho máy hiện có, hãy nhờ dịch vụ sửa máy tính kiểm tra case, nguồn và cỡ bo trước, kẻo mua rồi mới biết không lắp vừa.
Đo thật trước khi mua: chiều cao tản nhiệt tối đa, chiều dài card đồ họa và vị trí khay ổ trong case. Số liệu in trên hộp có thể khác khi kết hợp nhiều linh kiện.
Cần kiểm tra, thay hoặc nâng cấp linh kiện? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Case ATX lắp được mainboard mATX không?
Thường là có. Bo mATX dùng lỗ bắt trùng một phần với bo ATX nên đa số case ATX nhận được. Hãy xem thông số case để chắc chắn hỗ trợ cỡ nào.
Mini-ITX có kém hơn ATX không?
Không kém về hiệu năng, vì cùng dùng CPU và RAM. Chỉ khác ở số khe mở rộng, cổng và không gian tản nhiệt. Bo nhỏ cũng thường lắp ráp khó hơn.
Cỡ bo có ảnh hưởng đến tốc độ không?
Không trực tiếp. Tốc độ do CPU, RAM, ổ cứng và card đồ họa quyết định. Cỡ bo chỉ giới hạn số linh kiện và khe có thể gắn.
E-ATX là gì?
Là cỡ lớn hơn ATX tiêu chuẩn, dùng cho workstation và nền tảng cao cấp. Kích thước không thống nhất hoàn toàn giữa các hãng, nên cần kiểm tra case có hỗ trợ E-ATX hay không.
Bài viết liên quan
- Mainboard là gì? Chức năng và các thành phần chính
- Chipset mainboard là gì? Phân biệt H610, B660, Z790
- Socket CPU là gì? LGA1700, AM4, AM5 khác nhau gì
- PCIe là gì? PCIe 3.0, 4.0, 5.0 khác nhau gì
- M.2 là gì? M.2 SATA và M.2 NVMe khác nhau thế nào
