Socket CPU là ổ cắm trên mainboard nơi gắn bộ xử lý. Mỗi socket chỉ nhận một số dòng CPU nhất định. LGA1700 dùng cho Intel Core thế hệ 12 đến 14, AM4 cho AMD Ryzen đời trước dùng RAM DDR4, còn AM5 cho Ryzen mới dùng RAM DDR5.
Socket là điều kiện đầu tiên khi nâng cấp CPU
Nhiều người định đổi CPU mạnh hơn và phát hiện nó không cắm vừa mainboard. Socket quyết định hình dạng, số điểm tiếp xúc và cách cấp điện, nên CPU khác socket không dùng được dù cùng hãng. Đây là bước kiểm tra đầu tiên trước khi đặt mua bất kỳ CPU hay mainboard nào.
Socket cũng kéo theo thế hệ RAM. Đổi từ nền tảng DDR4 sang nền tảng DDR5 nghĩa là phải đổi cả CPU, mainboard và RAM, vì thanh RAM hai thế hệ khác khe cắm và không dùng lẫn được. Vì thế nâng cấp lên socket mới thường tốn kém hơn dự tính.
LGA hay PGA: chân nằm ở đâu
Có hai kiểu cơ bản. Với LGA (Land Grid Array), các chân tiếp xúc nằm trên socket của mainboard, CPU chỉ có các miếng đồng phẳng. Với PGA (Pin Grid Array), chân nằm trên CPU và cắm vào lỗ trên socket.
Tên socket cũng cho biết thời gian hỗ trợ của nền tảng. AMD thường giữ một socket trong nhiều thế hệ CPU, còn Intel thường đổi socket sau một vài thế hệ; điều này ảnh hưởng đến khả năng nâng cấp CPU về sau mà không đổi mainboard.
Hệ quả thực tế: ở LGA, chân bị cong thuộc về mainboard, nên bảo vệ nắp socket cẩn thận và không chạm tay vào chân. Ở PGA, chân bị cong thuộc về CPU, dễ gặp khi nhấc CPU ra khỏi socket nếu keo tản nhiệt kẹt.
So sánh ba socket thông dụng
| Socket | Hãng và kiểu chân | CPU hỗ trợ | RAM |
|---|---|---|---|
| LGA1700 | Intel, LGA | Core thế hệ 12, 13, 14 | DDR4 hoặc DDR5, tùy mainboard |
| AM4 | AMD, PGA 1331 chân | Ryzen các dòng đời trước (từ Ryzen 1000 đến 5000) | DDR4 |
| AM5 | AMD, LGA 1718 điểm tiếp xúc | Ryzen thế hệ mới (từ Ryzen 7000) | DDR5 |
Lưu ý: cùng socket vẫn có thể không chạy
- Chipset và BIOS phải hỗ trợ CPU đó. Mainboard đời trước có thể cần cập nhật BIOS mới nhận CPU thế hệ sau.
- Nguồn và VRM của mainboard phải đủ cho công suất CPU.
- Trên nền LGA1700, có bo dùng RAM DDR4 và có bo dùng DDR5, nên phải chọn RAM theo đúng bo đang có chứ không theo CPU.
- AM5 chỉ nhận DDR5, còn AM4 chỉ nhận DDR4, không có bo lai.
Về tản nhiệt, lỗ bắt tản của LGA1700 khác các socket LGA115x cũ nên tản nhiệt đời cũ cần bộ bát phù hợp. AMD cho biết AM5 giữ kiểu lắp tương thích với nhiều tản nhiệt AM4, nhưng vẫn nên xem hướng dẫn của hãng tản nhiệt.
Lắp CPU an toàn và khi cần nhờ người có nghề
- Tắt máy, rút điện, xả tĩnh điện bằng cách chạm vào vỏ kim loại.
- Nhìn dấu tam giác trên CPU và socket để đặt đúng chiều, không ép mạnh.
- Bôi keo tản nhiệt lượng nhỏ, đặt tản và siết ốc theo đường chéo.
Nếu CPU gắn xong mà máy không lên, hoặc bạn nghi chân socket bị cong, đừng thử lại nhiều lần vì mỗi lần cắm có thể làm hỏng thêm. Hãy nhờ dịch vụ sửa máy tính kiểm tra bằng kính phóng đại và dụng cụ phù hợp.
Chân socket LGA rất mỏng. Khi tháo CPU hãy nhấc thẳng lên, không trượt ngang, và luôn đậy lại nắp bảo vệ nếu để mainboard không gắn CPU.
Cần kiểm tra, thay hoặc nâng cấp linh kiện? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Socket LGA1700 dùng được CPU nào?
LGA1700 hỗ trợ các CPU Intel Core thế hệ 12, 13 và 14 trên mainboard tương ứng. Một số bo cần cập nhật BIOS mới nhận CPU thế hệ sau, nên hãy xem danh sách hỗ trợ.
AM4 và AM5 khác nhau chủ yếu ở đâu?
AM4 dùng chân nằm trên CPU và RAM DDR4. AM5 dùng kiểu LGA, chỉ nhận RAM DDR5 và đi cùng các CPU Ryzen mới hơn. Hai socket không thay thế được cho nhau.
Có thể đổi CPU mà giữ mainboard không?
Được nếu CPU mới cùng socket và mainboard hỗ trợ qua chipset và BIOS. Nếu khác socket thì phải đổi mainboard, và có thể cả RAM nếu thế hệ RAM khác.
Tản nhiệt cũ dùng được cho socket mới không?
Tùy loại. Nhiều tản có bộ bát lắp cho nhiều socket, nhưng khoảng cách lỗ bắt có thể khác nên cần kiểm tra hướng dẫn của hãng tản nhiệt trước khi lắp.
Bài viết liên quan
- Chipset mainboard là gì? Phân biệt H610, B660, Z790
- Mainboard là gì? Chức năng và các thành phần chính
- RAM DDR4 là gì? Thông số cần biết
- RAM DDR5 là gì? Có đáng nâng cấp từ DDR4 không
- Form factor mainboard là gì? ATX, mATX, ITX khác nhau thế nào
