Hầu hết cổng cũ vẫn dùng được nếu còn đúng thiết bị hai đầu, và máy mới có thể nối qua card mở rộng PCIe hoặc bộ chuyển. eSATA và FireWire ít còn trên máy mới, nên nếu cần dùng thường xuyên, hãy cân nhắc chuyển dữ liệu sang USB hoặc cổng hiện đại.
Vì sao nhiều cổng cũ biến mất
USB ngày càng nhanh, cắm nóng và cấp điện được, nên từng cổng chuyên dụng dần bị thay thế. Nhà sản xuất cũng muốn máy mỏng, ít cổng. Các cổng cũ không hỏng; chúng chỉ ít được trang bị trên máy mới. Câu hỏi thực tế là bạn còn thiết bị nào cần đến chúng, và có đường chuyển đổi tiện không. Có ba cách quyết định gọn:
- Nếu thiết bị đã hết cần dùng, hãy sao lưu dữ liệu rồi ngừng dùng.
- Nếu còn cần dùng thỉnh thoảng, mua bộ chuyển hoặc card mở rộng.
- Nếu là công việc hằng ngày, cân nhắc thay thiết bị bằng loại dùng USB hoặc mạng để tránh phụ thuộc vào phụ kiện hiếm.
Bảng tóm tắt các cổng cũ thường gặp
Bảng dưới đây gom các cổng hay còn gặp trong văn phòng, cửa hàng và kho. Cột cuối nêu cách nối vào máy mới khi máy không còn cổng tương ứng.
| Cổng | Từng dùng cho | Còn dùng được không | Cách nối vào máy mới |
|---|---|---|---|
| eSATA | Ổ cứng ngoài tốc độ cao | Dùng được nếu máy còn cổng | Chuyển ổ sang vỏ USB hoặc dùng card eSATA PCIe |
| FireWire (IEEE 1394a/b) | Máy quay DV, ổ cứng, thiết bị âm thanh | Cần driver và cổng phù hợp | Card PCIe FireWire, hoặc bộ chuyển qua Thunderbolt trên máy phù hợp |
| PS/2 | Bàn phím, chuột | Còn có trên một số mainboard | Dùng bộ chuyển PS/2 sang USB hoặc mua mainboard còn cổng |
| LPT (song song) | Máy in kim, máy in cũ | Ít thiết bị còn dùng | Card PCIe LPT hoặc bộ chuyển USB sang LPT, tùy phần mềm |
| COM (RS-232) | Thiết bị công nghiệp, POS, máy đo | Vẫn rất phổ biến | Cổng COM trên mainboard công nghiệp hoặc cáp USB sang RS-232 |
| VGA | Màn hình, máy chiếu cũ | Dùng được | Bộ chuyển HDMI sang VGA chủ động |
eSATA: nhanh nhưng bị USB bỏ xa
eSATA là phiên bản ngoài thùng máy của SATA, chuẩn hóa từ năm 2004 với cáp bọc chống nhiễu dài tối đa 2 mét. Lợi thế lúc đó là tốc độ cao hơn USB 2.0, nối thẳng ổ qua giao thức lưu trữ gốc và cho phép cắm nóng. Hạn chế lớn của eSATA là không cấp điện qua cáp (trừ biến thể eSATAp), nên ổ cứng ngoài vẫn cần nguồn riêng. USB 3.x hiện nay nhanh tương đương hoặc hơn và tiện hơn, nên eSATA gần như chỉ còn trong máy chủ, hộp ổ cứng cũ.
FireWire và giá trị của máy quay cũ
FireWire (chuẩn IEEE 1394) có hai mức tốc độ phổ biến là 400 Mbps (1394a) và 800 Mbps (1394b), từng được dùng để chép video từ máy quay DV vào máy tính và nối ổ cứng, thiết bị âm thanh. Nếu bạn còn băng DV cần số hóa, bạn cần máy quay, cáp, một cổng FireWire trên máy và phần mềm thu hình. Card PCIe FireWire với desktop là cách thực tế nhất; laptop mới khó hơn và thường phải dùng bộ chuyển phù hợp, kèm driver còn hỗ trợ trên Windows hiện tại. Nên kiểm tra tính tương thích trước khi mua phụ kiện.
Cổng cũ trong doanh nghiệp: đừng vội bỏ
- COM RS-232: máy cân, máy đo, cổng console của thiết bị mạng, thiết bị bán hàng vẫn phổ biến; giải pháp thường là bộ chuyển USB sang RS-232 chất lượng tốt.
- PS/2: một số máy cũ vẫn dùng để tránh xung đột với bàn phím USB, hay vì thói quen sử dụng.
- LPT: chỉ còn trong hệ thống in cũ hay thiết bị chuyên dụng.
Trước khi bỏ một thiết bị còn chạy tốt, hãy xem phần mềm điều khiển nó có chạy được trên Windows đang dùng không, vì lỗi thường nằm ở driver hơn là cổng. Nếu cần ghép máy tính đời cũ hoặc thiết bị chuyên dụng vào máy mới, kỹ thuật viên sửa máy tính có thể đánh giá phương án phù hợp từ card mở rộng đến chuyển dữ liệu.
Trước khi bỏ ổ cứng hay thiết bị cũ, hãy sao chép dữ liệu quan trọng sang ổ USB hoặc đám mây ngay khi chúng còn chạy được. Thiết bị cổng cũ hỏng thì việc lấy dữ liệu thường phức tạp và tốn công hơn nhiều.
Máy không nhận cổng, màn hình hay cáp? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
eSATA có nhanh hơn USB 3.0 không?
Không còn lợi thế đó. eSATA ở mức SATA phổ biến lúc ra đời nhanh hơn USB 2.0 rất nhiều, nhưng USB 3.x hiện nay đạt tốc độ tương đương hoặc cao hơn, lại cấp điện qua cáp và có mặt trên hầu hết máy.
Có thể nối thiết bị FireWire vào máy không có cổng FireWire không?
Có thể với card PCIe FireWire trên máy để bàn, hoặc bộ chuyển phù hợp qua Thunderbolt hay ExpressCard tùy máy. Cần kiểm tra driver tương thích với phiên bản Windows đang dùng trước khi mua.
Cổng PS/2 và USB bàn phím khác nhau gì?
PS/2 là giao thức riêng cho bàn phím và chuột, ngắt trực tiếp cho từng phím nên một số người ưa dùng. USB linh hoạt, cắm nóng và dùng chung được nhiều thiết bị. Đa số người dùng ngày nay không nhận ra khác biệt.
Cổng cũ không có trên máy mới thì có cách nào bù không?
Có ba hướng: card mở rộng PCIe cho desktop, bộ chuyển (adapter) USB sang cổng cũ, hoặc dock. Mỗi hướng có giới hạn về tốc độ, driver, nguồn điện nên cần kiểm tra thiết bị cụ thể trước khi mua.
Bài viết liên quan
- Cổng COM RS232 là gì? Còn ai dùng
- Cổng VGA D-sub là gì? Còn dùng được không
- Cổng DVI là gì? Các loại DVI-D, DVI-I
- SATA là gì? SATA 1, 2, 3 khác nhau ra sao
- USB 2.0, 3.0, 3.1, 3.2 khác nhau thế nào
