Mặt sau mainboard (bảng I/O) gồm cổng USB (nhận biết qua màu và ký hiệu SS kèm số Gbps), PS/2 tím và xanh lá, LAN RJ45, jack âm thanh theo màu, cổng hình HDMI hoặc DisplayPort, nút BIOS Flashback, Clear CMOS và đầu anten Wi-Fi. Màn hình cắm vào card đồ họa rời nếu có.
Nhìn tổng thể: các nhóm cổng
Bảng cổng phía sau (I/O panel) thường gom theo nhóm chức năng. Nắm được nhóm sẽ dễ tìm hơn:
- Nhóm USB: nhiều cổng USB-A, một hoặc vài cổng USB-C.
- Nhóm mạng: cổng LAN RJ45, có thể kèm hai đầu anten Wi-Fi.
- Nhóm hình ảnh: HDMI, DisplayPort từ đồ họa tích hợp của CPU.
- Nhóm âm thanh: các jack 3.5mm màu, đôi khi có cổng quang S/PDIF.
- Nhóm đặc biệt: PS/2, nút BIOS Flashback, nút Clear CMOS.
Vị trí từng nhóm khác nhau giữa các hãng và dòng bo, nên hãy đọc chữ in cạnh cổng thay vì đoán theo vị trí.
Bảng đọc nhanh màu và ký hiệu
Bảng sau gom các cổng và nút hay gặp nhất trên bảng I/O. Cách bố trí và số lượng khác nhau giữa các mainboard, nên đây là bảng tra tổng quát, không thay cho sách hướng dẫn của đúng model.
| Cổng hoặc nút | Màu, ký hiệu thường gặp | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| PS/2 | Tím (bàn phím), xanh lá (chuột) | Cổng cũ cho bàn phím, chuột |
| USB-A | Đen hoặc trắng; xanh dương, xanh ngọc, đỏ | Màu gợi ý tốc độ hoặc chức năng, không bắt buộc |
| USB có ký hiệu SS | SS kèm 5, 10, 20 | USB SuperSpeed với tốc độ Gbps tương ứng |
| USB-C | Đầu nhỏ đối xứng, có thể có ký hiệu USB hoặc tia chớp | USB hoặc Thunderbolt, tùy ký hiệu |
| LAN RJ45 | Có hai đèn nhỏ ở cạnh | Cổng mạng có dây |
| Audio | Hồng, xanh dương nhạt, xanh lá, đen, xám, cam | Mic, line in, ngõ ra loa, loa sau, loa bên, trung tâm và loa trầm |
| HDMI, DisplayPort | Chữ HDMI hoặc biểu tượng DP | Xuất hình từ đồ họa tích hợp |
| BIOS Flashback, Clear CMOS | Nút hoặc cổng có ghi chữ | Cập nhật BIOS không cần CPU, đặt lại BIOS về mặc định |
| Anten Wi-Fi | Hai đầu ren nhỏ (SMA) | Gắn anten cho Wi-Fi tích hợp |
Cổng USB: màu chỉ là gợi ý
Quy ước thường gặp là cổng xanh dương cho USB 3.x 5 Gbps, cổng xanh ngọc hoặc đỏ cho mức cao hơn, và cổng đen hay trắng cho USB 2.0. Đây là cách nhà sản xuất tự đặt, không phải chuẩn bắt buộc. Cách chắc chắn nhất là đọc ký hiệu SS và số Gbps kèm theo, hoặc tra sách hướng dẫn mainboard. Cổng USB-C có thể là USB thường hoặc Thunderbolt, và chỉ hỗ trợ xuất hình khi thông số mainboard cho phép.
Cắm màn hình vào đâu
Cổng HDMI và DisplayPort trên bảng I/O của mainboard chỉ dùng được với CPU có đồ họa tích hợp. Nếu máy có card đồ họa rời, hãy cắm cáp vào cổng ngay trên card (thường ở phần đáy thùng máy) để có hiệu năng của card. Cắm vào mainboard khi đã có card rời thường không lên hình hoặc dùng đồ họa tích hợp, tùy thiết lập trong BIOS.
Máy chưa có card rời mà cắm vào cổng của mainboard vẫn không lên hình thì có thể do CPU không có đồ họa tích hợp, như các bản hậu tố F của Intel. Với máy đã có card rời, nếu muốn dùng thêm màn hình qua cổng mainboard, cần bật đồ họa tích hợp trong BIOS và kiểm tra mainboard cho phép chạy đồng thời.
Nút Clear CMOS, BIOS Flashback và lưu ý an toàn
- Clear CMOS: đưa BIOS về mặc định khi cấu hình sai khiến máy không khởi động; chỉ nhấn khi máy đã tắt hẳn và rút điện.
- BIOS Flashback: cho phép nạp BIOS từ USB mà không cần CPU; phải làm đúng quy trình của hãng, không rút điện giữa chừng.
- Anten Wi-Fi: vặn nhẹ tay, không để lỏng; thiếu anten làm tín hiệu yếu rõ rệt.
Nếu cổng sau mainboard bị lỏng, cong chân hoặc không nhận thiết bị, đừng cố cắm mạnh. Hãy nhờ kỹ thuật viên sửa máy tính kiểm tra, vì cổng gắn trực tiếp lên mạch nên thay thế đòi hỏi kỹ thuật hàn và rất dễ làm hỏng bo.
Khi lắp máy mới, hãy chụp ảnh bảng I/O của mainboard và dán thông tin từ sách hướng dẫn vào ghi chú. Sau này nếu cần tìm cổng USB tốc độ cao hay cổng BIOS Flashback, bạn không phải tra cứu lại.
Máy không nhận cổng, màn hình hay cáp? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Cổng USB màu đỏ trên mainboard khác gì cổng xanh dương?
Không có quy ước chung, tùy hãng. Màu đỏ thường dành cho cổng tốc độ cao hơn hoặc cổng cấp nguồn mạnh, và xanh dương là USB 3.x tốc độ 5 Gbps. Cần đọc ký hiệu tốc độ hoặc sách hướng dẫn để biết chắc.
Cắm màn hình vào mainboard mà không lên hình là sao?
Khi máy có card đồ họa rời, cổng hình của mainboard thường không hoạt động hoặc không được dùng. Hãy cắm vào cổng trên card. Nếu máy không có card rời, kiểm tra CPU có đồ họa tích hợp không.
Nút Clear CMOS dùng khi nào?
Dùng khi máy không khởi động sau khi chỉnh BIOS hoặc ép xung sai. Nhấn khi đã tắt máy hoàn toàn, rút nguồn. Thao tác đưa BIOS về mặc định nên cần cài lại các tùy chọn quan trọng như XMP sau đó.
Cổng PS/2 có còn cần không?
Không bắt buộc với đa số người dùng vì bàn phím và chuột USB phổ biến. Một số mainboard còn giữ cổng này cho thiết bị cũ hoặc hệ thống chuyên dụng, nên nếu bạn cần dùng thì phải chọn mainboard còn cổng.
Bài viết liên quan
- Mainboard là gì? Chức năng và các thành phần chính
- Cổng audio jack 3.5mm là gì? Phân biệt các màu jack
- USB 2.0, 3.0, 3.1, 3.2 khác nhau thế nào
- BIOS và UEFI là gì? Khác nhau ở điểm nào
- CMOS là gì? Pin CMOS hết gây ra lỗi gì
