USB-A là đầu chữ nhật quen thuộc phía máy tính, USB-B là đầu vuông thường ở máy in và thiết bị ngoại vi, USB-C là đầu nhỏ, đối xứng, cắm được hai chiều. Đây là khác biệt về hình dạng; tốc độ và khả năng sạc phụ thuộc vào chuẩn USB đi kèm.
Khác biệt trước hết nằm ở hình dạng
Ba loại đầu cắm này sinh ra ở các thời điểm khác nhau và cho các mục đích khác nhau. Bảng sau đối chiếu nhanh.
| Loại | Hình dạng | Thường thấy ở | Cắm hai chiều |
|---|---|---|---|
| USB-A | Chữ nhật dẹt | Cổng trên PC, laptop, bộ sạc, đầu đọc; phía máy chủ (host) | Không |
| USB-B | Gần vuông, có góc vát | Máy in, máy quét, một số thiết bị âm thanh và ổ cứng cũ | Không |
| Micro-B, Mini-B | Nhỏ, dẹt hoặc hình thang | Điện thoại, máy ảnh, ổ cứng di động đời cũ | Không |
| USB-C | Nhỏ, hình oval bo tròn | Điện thoại, laptop, tablet, ổ SSD di động, màn hình | Có |
USB-C là đầu cắm, không phải một chuẩn tốc độ
USB-C là đặc tả đầu cắm và cáp, được USB-IF công bố từ giai đoạn 2014. Nó chỉ quy định hình dạng 24 chân, khả năng đảo chiều và các đường tín hiệu điều khiển. Tốc độ truyền dữ liệu do chuẩn USB hay giao thức đi kèm quyết định. Một cổng USB-C có thể chỉ hỗ trợ USB 2.0, cũng có thể là USB 3.2 hay USB4 hoặc Thunderbolt.
Vì thế hai cổng USB-C nhìn giống hệt nhau vẫn có thể chạy ở mức 480 Mbps hoặc 40 Gbps. Cần xem thông số của thiết bị và cáp để biết cụ thể.
USB-C làm thêm được những việc gì
- Truyền điện công suất cao qua chuẩn USB Power Delivery, từ điện thoại đến laptop, với mức tối đa theo chuẩn mới nhất lên tới 240W nếu thiết bị, bộ sạc và cáp đều hỗ trợ.
- Xuất hình qua DisplayPort Alt Mode hoặc Thunderbolt, nếu cổng trên máy hỗ trợ.
- Hoán đổi vai trò: thiết bị vừa nhận điện, vừa cấp điện, nên một cáp có thể nối laptop với dock, màn hình.
Không phải cổng USB-C nào cũng có đủ ba khả năng này. Thông số sản phẩm thường ghi rõ cổng có hỗ trợ sạc, xuất hình hay Thunderbolt hay không, đôi khi ký hiệu nhỏ cạnh cổng gợi ý điều đó.
USB-A và USB-B vẫn còn dùng nhiều
USB-A vẫn là cổng phổ biến nhất trên PC, hub, đầu đọc thẻ, chuột và bàn phím. USB-B chủ yếu xuất hiện ở máy in, máy quét và thiết bị cần cáp chắc chắn; phía thiết bị là USB-B, phía máy tính là USB-A. Đầu USB-B tốc độ cao (USB 3.x) có thêm phần mở rộng phía trên nên không cắm vừa cổng USB-B 2.0 cũ; ngược lại, cáp USB-B 2.0 vẫn cắm vừa cổng 3.x nhưng chỉ chạy ở tốc độ USB 2.0.
Đầu Micro-B và Mini-B nhỏ hơn thường gặp ở thiết bị đời cũ như điện thoại, máy ảnh, ổ cứng di động. Khi không có đúng cáp, đừng ép cắm vì chân dễ cong gãy.
Chọn cáp và bộ chuyển đúng
- Xác định đầu phía thiết bị: A, B hay C, mini hay micro.
- Xác định mục đích: chỉ sạc, truyền dữ liệu tốc độ cao, xuất hình hay cả ba.
- Chọn cáp có nhãn tốc độ hoặc công suất rõ ràng, thay vì chỉ chọn theo hình dạng.
- Dùng bộ chuyển USB-A sang USB-C hoặc ngược lại khi cần, nhưng nhớ tốc độ bị giới hạn bởi phía yếu hơn.
Nếu một cổng USB không nhận thiết bị, nóng lên khi cắm, hoặc cắm vào thì chập chờn, hãy thử thiết bị và cáp khác trước. Khi cổng lỏng hoặc có dấu hiệu hỏng mạch, nên nhờ kỹ thuật viên sửa máy tính kiểm tra thay vì cắm mạnh.
Khi cổng USB-C trên laptop lỏng lẻo, hãy thổi nhẹ hoặc dùng que nhựa mềm lấy bụi trong khe, tuyệt đối không dùng vật kim loại nhọn. Bụi vải trong túi quần là nguyên nhân hay gặp khiến cáp không vào hết.
Máy không nhận cổng, màn hình hay cáp? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Cổng USB-C có phải luôn nhanh hơn USB-A không?
Không. Tốc độ phụ thuộc chuẩn USB hay giao thức đi kèm, không phụ thuộc hình dạng đầu cắm. Cổng USB-C có thể chỉ là USB 2.0, còn cổng USB-A vẫn có thể là USB 3.2 tốc độ cao.
Cáp USB-C sang USB-A dùng được cho mọi thiết bị không?
Dùng được cho nhiều trường hợp truyền dữ liệu và sạc cơ bản, nhưng thường không hỗ trợ xuất hình, và sạc công suất cao cũng hạn chế hơn so với cáp USB-C sang USB-C. Tốc độ bị giới hạn bởi phía yếu hơn.
USB-B có còn được sản xuất không?
Có, chủ yếu trong máy in, máy quét và một số thiết bị chuyên dụng. Máy mới ít dùng USB-B hơn vì chuyển sang USB-C hoặc kết nối mạng, nhưng nhiều máy văn phòng đang sử dụng vẫn dùng loại này.
Làm sao biết cổng USB-C trên máy có sạc và xuất hình không?
Đọc thông số kỹ thuật máy trên trang của hãng; các cổng hỗ trợ thường ghi Power Delivery, DisplayPort hoặc Thunderbolt. Ký hiệu hình sấm sét, chữ DP hoặc biểu tượng pin cạnh cổng là gợi ý, nhưng không phải máy nào cũng in.
Bài viết liên quan
- USB 2.0, 3.0, 3.1, 3.2 khác nhau thế nào
- Cáp USB-C có khác nhau không? Cáp sạc và cáp dữ liệu
- Chuẩn Power Delivery (PD) là gì
- Thunderbolt là gì? Khác USB-C ra sao
- Hub USB-C và dock laptop là gì
