CMOS là vùng nhớ nhỏ trên mainboard lưu cài đặt BIOS như ngày giờ và thứ tự khởi động, được nuôi bằng một pin cúc áo, thường là CR2032 3V. Pin yếu khiến máy mất giờ, mất cài đặt BIOS và có thể báo lỗi khi khởi động.
Máy tắt rồi mà vẫn nhớ giờ: nhờ cái gì
Khi bạn rút điện, đồng hồ máy tính vẫn chạy. Lý do là một viên pin nhỏ gắn trên mainboard giữ điện cho chip nhớ lưu cài đặt BIOS và đồng hồ thời gian thực. Phần lưu trữ này người ta quen gọi là CMOS. Tên này xuất phát từ công nghệ bán dẫn tiết kiệm điện dùng chế tạo nó, nên dùng pin nhỏ vẫn chạy nhiều năm.
Pin phổ biến nhất là CR2032, điện áp danh định 3V. Tuổi thọ pin tính bằng năm, và tùy cách dùng cũng như nhiệt độ môi trường.
Dấu hiệu pin CMOS yếu hoặc hết
- Giờ và ngày trên Windows bị sai hoặc tự quay về một mốc cũ sau mỗi lần tắt máy lâu.
- Màn hình khởi động báo lỗi như “CMOS checksum error”, “CMOS battery failure” hoặc yêu cầu nhấn F1 để vào cài đặt.
- Cài đặt BIOS tự về mặc định: thứ tự khởi động, XMP, chế độ SATA bị đổi.
- Trình duyệt báo lỗi chứng chỉ bảo mật vì giờ hệ thống lệch.
Những dấu hiệu này cũng có thể do nguyên nhân khác, nên cần xác nhận bằng cách đo hoặc thay thử pin.
Thay pin CMOS từng bước
- Tắt máy, rút nguồn điện. Với laptop, tháo pin chính nếu có thể.
- Chạm vào kim loại của thùng máy để xả tĩnh điện.
- Tìm pin tròn dẹt trên mainboard. Dùng vật không dẫn điện nhẹ nhàng đẩy chốt giữ pin và lấy pin cũ ra.
- Lắp pin mới cùng loại, mặt dương (+) quay lên theo chiều pin cũ.
- Bật máy, vào BIOS đặt lại giờ và các cài đặt cần thiết.
Pin còn tốt thường đo được gần 3V. Mức thấp hơn đáng kể là lúc nên thay. Lưu ý một số laptop dùng pin có dây cắm hoặc hàn sẵn, việc thay khó hơn máy bàn.
Xóa CMOS (clear CMOS) là gì
Khi máy không lên hình sau khi chỉnh BIOS hoặc thử ép xung sai, xóa CMOS đưa cài đặt về mặc định. Cách làm thường gặp: dùng jumper Clear CMOS hoặc nút trên mainboard theo sách hướng dẫn, hoặc tháo pin ra vài phút khi đã rút điện. Sau khi xóa, bạn cần cấu hình lại giờ, thứ tự khởi động và các mục đã chỉnh.
Thao tác này không xóa dữ liệu trên ổ cứng và không đổi mật khẩu Windows. Chỉ làm khi máy đã tắt và rút điện hoàn toàn.
Khi nào nhờ kỹ thuật viên
Nếu đã thay pin mới mà máy vẫn mất giờ hay báo lỗi CMOS, nguyên nhân có thể do đế pin lỏng, mạch nuôi đồng hồ hoặc mainboard. Việc xử lý cần dụng cụ đo và kinh nghiệm, nên hãy nhờ dịch vụ sửa máy tính kiểm tra thay vì tự hàn hay tháo bo.
Khi tháo pin CMOS, đừng dùng tua vít kim loại cạy mạnh vì dễ làm trượt vào mạch. Dùng vật nhựa hoặc đẩy chốt bằng ngón tay, và luôn rút điện máy trước.
Cần kiểm tra, thay hoặc nâng cấp linh kiện? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Hết pin CMOS thì máy có chạy được không?
Thường vẫn chạy, nhưng mỗi lần bật phải đặt lại giờ và cài đặt BIOS. Một số máy báo lỗi và dừng ở màn hình khởi động, yêu cầu nhấn phím để tiếp tục.
Pin CMOS dùng loại nào?
Đa số mainboard dùng pin CR2032 3V. Hãy kiểm tra ký hiệu in trên pin cũ hoặc sách hướng dẫn trước khi mua, vì một số máy dùng loại khác hoặc pin có dây.
Xóa CMOS có mất dữ liệu không?
Không mất dữ liệu trên ổ cứng. Chỉ các cài đặt BIOS trở về mặc định, bao gồm giờ, thứ tự khởi động và cấu hình ép xung nếu có.
Pin CMOS dùng được bao lâu?
Thường vài năm, nhưng không có con số chung vì phụ thuộc chất lượng pin, nhiệt độ và việc máy hay bị rút điện. Khi có dấu hiệu mất giờ, hãy thay pin.
Bài viết liên quan
- BIOS và UEFI là gì? Khác nhau ở điểm nào
- Mainboard là gì? Chức năng và các thành phần chính
- Chipset mainboard là gì? Phân biệt H610, B660, Z790
- XMP và EXPO là gì? Cách bật ép xung RAM an toàn
