Bad sector là vùng nhỏ trên ổ lưu trữ không còn đọc hoặc ghi dữ liệu đáng tin cậy. Có hai loại: bad sector logic do lỗi dữ liệu, thường xử lý được bằng phần mềm; và bad sector vật lý do hỏng bề mặt, không sửa được. Khi nghi ngờ, hãy sao lưu trước rồi mới kiểm tra.
Dấu hiệu nhận biết
Bad sector thường lộ diện qua những biểu hiện sau:
- Sao chép file bị đứng ở một vị trí cố định hoặc báo lỗi đọc.
- File mở ra bị hỏng dù trước đó vẫn dùng bình thường.
- Windows treo hoặc chậm hẳn khi truy cập một thư mục nhất định.
- Ổ HDD kêu lách cách khi đọc, hoặc quét ổ báo có lỗi.
- SMART ghi nhận sector chờ thay thế hoặc đã được chuyển sang vùng dự phòng.
Những dấu hiệu này cũng có thể do cáp lỏng hay lỗi phần mềm, nên chưa nên kết luận ngay. Hãy thử cắm lại cáp dữ liệu, đổi cổng SATA hoặc thử ổ trên máy khác để loại trừ nguyên nhân bên ngoài trước.
Hai loại bad sector
Phân loại đúng quyết định cách xử lý.
| Tiêu chí | Bad sector logic (mềm) | Bad sector vật lý (cứng) |
|---|---|---|
| Nguyên nhân | Mất điện đột ngột, lỗi ghi, lỗi hệ thống tệp | Hỏng bề mặt đĩa từ, va đập, hao mòn, ô nhớ SSD hỏng |
| Sửa được không | Thường sửa được bằng phần mềm | Không sửa được, chỉ đánh dấu bỏ qua |
| Mức nguy hiểm | Thấp hơn, nếu không tái diễn | Cao hơn, thường lan rộng theo thời gian |
| Việc nên làm | Kiểm tra, sửa lỗi, theo dõi | Sao lưu và thay ổ |
Kiểm tra bằng chkdsk trên Windows
Công cụ chkdsk của Windows quét lỗi hệ thống tệp và có thể tìm sector hỏng. Theo tài liệu của Microsoft, tùy chọn /r tìm sector hỏng và khôi phục thông tin đọc được, nên mất nhiều thời gian hơn quét thường.
- Sao lưu dữ liệu quan trọng trước, vì chkdsk có thể thay đổi cấu trúc dữ liệu.
- Mở Command Prompt bằng quyền quản trị.
- Chạy lệnh dạng chkdsk D: /r (thay D: bằng ổ cần kiểm tra); với ổ hệ thống C:, Windows sẽ hẹn quét ở lần khởi động tiếp theo.
- Cho máy khởi động lại nếu Windows yêu cầu và chờ quá trình quét kết thúc.
Không nên ngắt quá trình quét giữa chừng nếu không cần. Với ổ dung lượng lớn, việc quét sector hỏng có thể kéo dài nhiều giờ, nên hãy chọn lúc máy không phải dùng gấp và cắm nguồn ổn định, tránh để laptop cạn pin giữa chừng.
Xử lý theo thứ tự an toàn
Thứ tự nên làm: sao lưu, kiểm tra SMART, quét lỗi, rồi quyết định. Nếu chỉ có vài sector logic và không tăng thêm, bạn có thể tiếp tục dùng nhưng nên theo dõi. Nếu số sector hỏng tăng hoặc SMART báo xấu, hãy thay ổ. Với SSD, các ô nhớ hỏng được bộ điều khiển tự quản lý bằng vùng dự phòng; khi vùng dự phòng cạn thì ổ sắp hết tuổi thọ, nên theo dõi qua các chỉ số của hãng.
Những điều không nên làm và khi cần hỗ trợ
- Không chạy đi chạy lại các công cụ quét sâu trên ổ đang yếu khi chưa sao lưu.
- Không format thử trong lúc chưa chắc dữ liệu đã được lưu ở nơi khác.
- Không tiếp tục dùng ổ có sector hỏng tăng dần cho dữ liệu quan trọng.
Khi ổ kêu to, không nhận hoặc dữ liệu quan trọng chưa sao lưu được, hãy dừng thao tác và nhờ dịch vụ sửa máy tính hoặc đơn vị chuyên dữ liệu đánh giá, vì mỗi lần thử có thể làm tình trạng xấu hơn.
Khi nghi ổ có bad sector, hãy sao chép dữ liệu quan trọng sang ổ khác trước, ưu tiên những file không thể làm lại; việc kiểm tra sửa lỗi nên đến sau.
Cần kiểm tra, thay hoặc nâng cấp linh kiện? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Ổ cứng có bad sector còn dùng được không?
Có thể dùng thêm một thời gian nếu số lượng ít và không tăng. Nhưng bad sector vật lý thường lan rộng, nên đừng giữ dữ liệu quan trọng duy nhất trên ổ này và hãy chuẩn bị ổ thay thế.
Bad sector có sửa được không?
Bad sector logic thường sửa được bằng cách quét và sửa lỗi hệ thống tệp, hoặc ghi lại. Bad sector vật lý không sửa được, chỉ có thể bị đánh dấu để hệ thống không dùng vùng đó nữa.
Nguyên nhân nào gây bad sector?
Có thể do va đập, rung lắc khi ổ HDD đang chạy, mất điện đột ngột, nhiệt độ cao, hao mòn theo thời gian hoặc lỗi sản xuất. Máy ở môi trường nóng ẩm cần chú ý nhiệt độ và nguồn điện ổn định.
SSD có bad sector không?
SSD có các ô nhớ hao mòn, được bộ điều khiển đánh dấu bỏ và thay bằng vùng dự phòng. Người dùng nên theo dõi chỉ số sức khỏe của SSD thay vì quét bề mặt như HDD.
Bài viết liên quan
- Ổ cứng bị báo SMART là gì? Cách đọc chỉ số
- Ổ cứng HDD là gì? Khi nào vẫn nên dùng
- Ổ cứng SSD là gì? Ưu nhược điểm so với HDD
- Ổ cứng kêu tách tách: nguyên nhân và xử lý
- Cách sao lưu dữ liệu 3-2-1
