Tiếng tách tách đều, lặp lại liên tục ở ổ cứng cơ (HDD) thường do đầu đọc không định vị được rãnh dữ liệu, có thể vì đầu đọc yếu, bề mặt đĩa lỗi hoặc thiếu nguồn. Đây là dấu hiệu hỏng nghiêm trọng. Hãy tắt máy, ngưng dùng ổ và nhờ chuyên gia, đừng bật lại nhiều lần.
Tiếng bình thường và tiếng báo hỏng
HDD có đĩa từ quay và đầu đọc di chuyển trên bề mặt đĩa nên luôn có tiếng nhỏ: tiếng quay đều nhẹ, tiếng lạch cạch ngắn khi truy cập file. Những tiếng đó xuất hiện cùng thao tác, nghe ngắn và không lặp vô tận. Tiếng báo hỏng khác ở chỗ lặp đi lặp lại có nhịp, kéo dài và đi kèm hiện tượng ổ biến mất, máy treo hoặc không khởi động được.
| Tiếng | Thường gặp | Mức lo ngại |
|---|---|---|
| Rì rì đều, lạch cạch ngắn khi mở file | Hoạt động bình thường | Thấp |
| Tách tách lặp đều, ổ không nhận | Đầu đọc không tìm được rãnh dữ liệu | Cao |
| Rít, cào, tiếng ma sát kim loại | Đầu đọc chạm đĩa hoặc hỏng ổ trục | Rất cao, tắt ngay |
| Quay lên rồi tắt, bíp lặp lại | Thiếu điện hoặc kẹt cơ khí | Cao |
Những nguyên nhân thường gặp
- Đầu đọc suy yếu hoặc hỏng: không đọc được thông tin định vị nên liên tục đưa về vị trí gốc rồi thử lại, nghe thành tiếng tách.
- Bề mặt đĩa có vùng lỗi hoặc xước: đầu đọc mất tín hiệu khi đi qua.
- Firmware hoặc bảng dữ liệu hệ thống của ổ hỏng: ổ không nạp được thông tin điều khiển.
- Va đập, rơi: đặc biệt với ổ di động.
- Nguồn cấp yếu: ổ di động cắm cổng USB thiếu điện, hoặc dây cáp kém, khiến ổ khó khởi động.
Việc nên làm ngay
- Nếu dữ liệu quan trọng và ổ đang kêu bất thường, tắt máy hoặc rút ổ ra ngay.
- Kiểm tra nhanh yếu tố đơn giản: thử dây cáp khác, cổng USB khác, hoặc nguồn phụ nếu là ổ di động. Chỉ thử một hai lần, không lặp đi lặp lại.
- Nếu ổ vẫn nhận và còn đọc được, sao chép dữ liệu quan trọng nhất sang ổ khác trước, bắt đầu từ file không thể thay thế.
- Nếu ổ không nhận hoặc kêu liên tục, ngừng hẳn và đưa cho đơn vị có phòng sạch đánh giá.
Những điều không nên thử
- Không mở nắp ổ ra xem, vì chỉ một hạt bụi giữa đầu đọc và đĩa quay cũng gây trầy xước.
- Không đóng hoặc gõ vào ổ, không để vào tủ lạnh.
- Không chạy phần mềm quét sâu hoặc CHKDSK lên ổ đang kêu; quá trình đọc dài làm đầu đọc yếu hỏng hẳn.
- Không thay bo mạch bằng bo ổ khác, vì mỗi ổ lưu thông số riêng trên bo.
Phòng ngừa tại Việt Nam
Khí hậu nóng ẩm và điện lưới chập chờn làm ổ cứng cơ mau xuống cấp. Nên đặt máy nơi thoáng, dùng UPS hoặc ổn áp, không di chuyển máy khi ổ đang quay, và theo dõi chỉ số S.M.A.R.T. của ổ định kỳ. Quan trọng nhất là có ít nhất một bản sao dữ liệu ở thiết bị khác, nên sao lưu từ khi ổ còn khỏe.
Khi nào cần nhờ chuyên gia
Ổ kêu tách, không nhận, hoặc có tiếng cào là các tình huống mà phần mềm không giúp được, vì lỗi nằm ở cơ khí. Nếu dữ liệu quan trọng, hãy tìm dịch vụ cứu dữ liệu có quy trình chẩn đoán rõ ràng, và đừng thử thêm trước khi họ xem.
Ổ cứng cơ bắt đầu kêu lạ nghĩa là thời gian còn dùng được đang rất ngắn. Hãy dành chính những phút đó sao chép file quan trọng nhất, thay vì chạy quét hay sửa lỗi.
Đang mất dữ liệu quan trọng? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Ổ cứng SSD có kêu tách tách không?
SSD không có bộ phận chuyển động nên không phát tiếng cơ học. Nếu nghe tiếng lạ từ máy có SSD, nhiều khả năng đến từ quạt, ổ cứng cơ khác trong máy hoặc ổ quang, không phải SSD.
Ổ cứng kêu tách mà vẫn dùng được thì sao?
Vẫn nên coi là cảnh báo. Ổ có thể hoạt động chập chờn vài ngày rồi hỏng hẳn. Hãy sao lưu ngay những file quan trọng sang thiết bị khác rồi mới tính đến việc sửa hoặc thay ổ.
Có thể tự sửa ổ cứng kêu không?
Không an toàn nếu bạn không có phòng sạch và dụng cụ chuyên dụng. Thay đầu đọc hoặc xử lý đĩa từ cần môi trường không bụi. Tự mở ổ thường làm tình trạng tệ hơn và giảm khả năng lấy lại dữ liệu.
Ổ cứng di động kêu tách thì do cáp hay do ổ?
Có thể do cả hai. Ổ di động hay thiếu điện khi cắm qua cổng USB yếu hoặc hub. Thử cáp khác, cổng khác, đúng một hai lần. Nếu vẫn kêu tách lặp lại, nghi ngờ do ổ và ngừng thử.
Bài viết liên quan
- Cứu dữ liệu là gì? Khi nào cần dùng dịch vụ
- Mất dữ liệu: những điều tuyệt đối không nên làm
- Ổ cứng không nhận trong Windows: nguyên nhân
- Clean room là gì? Vì sao cứu ổ cứng cần phòng sạch
- Cứu dữ liệu thẻ nhớ, USB, ổ cứng di động
