GPT là viết tắt của Generative Pre-trained Transformer: mô hình tạo sinh (Generative) có khả năng tạo văn bản mới, được huấn luyện trước (Pre-trained) trên lượng dữ liệu văn bản rất lớn, và dựa trên kiến trúc Transformer. GPT là dòng mô hình ngôn ngữ lớn do OpenAI phát triển, qua nhiều thế hệ với năng lực ngày càng cao. ChatGPT là sản phẩm trò chuyện dùng các mô hình GPT và các mô hình khác của OpenAI. Ngoài GPT còn nhiều mô hình ngôn ngữ lớn khác như Gemini của Google, Claude của Anthropic, Llama của Meta, DeepSeek, Qwen; chúng phần lớn cũng dựa trên kiến trúc Transformer.
Ý nghĩa từng chữ
Giải thích ba thành phần.
| Chữ | Từ | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| G | Generative | Tạo ra nội dung mới: văn bản, mã, câu trả lời |
| P | Pre-trained | Huấn luyện trước trên dữ liệu lớn, sau đó tinh chỉnh |
| T | Transformer | Kiến trúc mạng nơ-ron dùng cơ chế chú ý, công bố năm 2017 |
Mô hình GPT được tạo ra thế nào
- Huấn luyện trước: mô hình học dự đoán từ tiếp theo trên lượng văn bản khổng lồ, qua đó học ngôn ngữ và kiến thức.
- Tinh chỉnh: huấn luyện thêm với ví dụ hội thoại, chỉ dẫn để trả lời hữu ích.
- Học từ phản hồi: dùng đánh giá của con người và các kỹ thuật khác để cải thiện chất lượng, an toàn.
Các thế hệ GPT
OpenAI công bố GPT đầu tiên năm 2018, sau đó là GPT-2, GPT-3, GPT-3.5 (nền tảng của ChatGPT khi ra mắt cuối năm 2022), GPT-4 và các thế hệ, biến thể tiếp theo có khả năng đa phương thức và suy luận tốt hơn. Tên và phiên bản mô hình thay đổi nhanh; xem trang chính thức của OpenAI để biết mô hình hiện hành.
GPT, ChatGPT và LLM
- LLM (mô hình ngôn ngữ lớn): khái niệm chung cho các mô hình như GPT, Gemini, Claude, Llama.
- GPT: dòng LLM cụ thể của OpenAI.
- ChatGPT: ứng dụng trò chuyện của OpenAI dùng các mô hình này.
- GPTs: trợ lý tùy chỉnh người dùng tạo trong ChatGPT, khác với mô hình GPT.
Ý nghĩa với doanh nghiệp
Hiểu GPT là một loại mô hình giúp doanh nghiệp nhìn đúng: không chỉ có ChatGPT, mà có nhiều mô hình cạnh tranh với thế mạnh khác nhau. Lựa chọn nên dựa trên chất lượng với công việc thật, chi phí, chính sách dữ liệu và hệ sinh thái đang dùng, không chỉ dựa vào tên gọi phổ biến.
Khi đọc tin về AI, hãy phân biệt tên mô hình và tên sản phẩm. Một sản phẩm có thể dùng nhiều mô hình khác nhau và thay đổi mô hình theo thời gian.
Muốn đưa AI vào công việc của doanh nghiệp? PCTech tư vấn, đánh giá mức sẵn sàng AI và triển khai chatbot, AI agent, tự động hóa cho doanh nghiệp.
10 câu hỏi, 2 phút, nhận mức độ và việc nên làm tiếp theo. Dùng thử ngay
Câu hỏi thường gặp
GPT có phải là ChatGPT?
Không; GPT là dòng mô hình, ChatGPT là sản phẩm trò chuyện dùng các mô hình đó.
Gemini, Claude có phải GPT?
Không; đó là mô hình của Google và Anthropic, cùng thuộc nhóm mô hình ngôn ngữ lớn.
Transformer là gì?
Kiến trúc mạng nơ-ron dùng cơ chế chú ý, nền tảng của hầu hết mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay.
Doanh nghiệp có dùng mô hình GPT qua API được không?
Được, qua nền tảng API của OpenAI hoặc Azure OpenAI, tính phí theo lượng sử dụng.
Bài viết liên quan
- LLM là gì? Giải thích cho người không chuyên
- Transformer là gì? Kiến trúc đứng sau ChatGPT, Gemini, Claude
- ChatGPT là gì? Tính năng, các gói và cách dùng cho công việc
- Generative AI (AI tạo sinh) là gì? Cách hoạt động và ứng dụng
- Mô hình AI (AI model) là gì? Phân loại các mô hình phổ biến
- ChatGPT Projects và GPTs là gì? Tạo trợ lý riêng cho công việc
