DPI là Dots Per Inch, số điểm trên mỗi inch. Với máy in nó đo độ mịn bản in, với màn hình thực ra là PPI (điểm ảnh trên inch), còn với chuột nó chỉ độ nhạy con trỏ, đúng ra là CPI. DP là chữ viết tắt của cổng DisplayPort, không liên quan đến DPI.
Ba chữ viết giống nhau, bốn nghĩa khác nhau
Người dùng máy tính gặp DPI ở nhiều chỗ, nên rất dễ hiểu sai khi đọc thông số. Ý nghĩa gốc là dots per inch: bao nhiêu điểm nằm trong một inch (2.54 cm). Từ ý nghĩa gốc đó, mỗi lĩnh vực mượn dùng theo cách riêng, và quan trọng là phải biết đang nói về thứ nào.
| Thuật ngữ | Nghĩa | Đo cái gì | Thấy ở đâu |
|---|---|---|---|
| DPI (in ấn) | Số giọt mực hoặc điểm in trên mỗi inch | Độ mịn bản in | Thông số máy in, cài đặt chất lượng in |
| DPI (chuột) | Số bước dịch chuyển cảm biến ghi nhận trên mỗi inch di chuột | Độ nhạy con trỏ | Hộp chuột, phần mềm chuột gaming |
| PPI / DPI (màn hình) | Số điểm ảnh trên mỗi inch | Độ nét của màn hình | Thông số màn hình, cài đặt tỷ lệ Windows |
| DP | DisplayPort, một loại cổng xuất hình | Chuẩn kết nối, không phải số đo | Mặt sau card đồ họa, màn hình |
DPI của chuột
DPI của chuột cho biết khi bạn đưa chuột đi một inch trên mặt bàn, con trỏ trên màn hình dịch chuyển bao nhiêu điểm ảnh. DPI cao thì con trỏ chạy xa hơn với cùng một cử động tay. Về kỹ thuật, tên đúng là CPI (counts per inch), nhưng các hãng vẫn quen gọi DPI.
- Màn hình độ phân giải cao như 4K cần DPI cao hơn để con trỏ không quá chậm.
- Công việc thiết kế, văn phòng thường hợp với DPI trung bình; game bắn súng nhiều người chơi tự điều chỉnh theo thói quen.
- DPI cao không đồng nghĩa với chuột tốt hơn; độ chính xác của cảm biến và độ ổn định mới quan trọng.
Bạn cũng có thể chỉnh tốc độ con trỏ trong Settings của Windows; hai cách chỉnh này cộng dồn vào nhau.
DPI trong in ấn
Với máy in, độ phân giải ghi bằng DPI, ví dụ 300 DPI hoặc 600 DPI, cho biết mật độ điểm in. Con số càng lớn thì chi tiết càng mịn nhưng cũng tốn mực và thời gian in hơn. Ảnh dùng để in cũng được nói theo DPI mong muốn, và kích thước in bằng số điểm ảnh chia cho DPI.
PPI và tỷ lệ hiển thị trên Windows
Với màn hình, đơn vị chính xác là PPI (pixels per inch), tính bằng căn bậc hai của tổng bình phương độ phân giải ngang và dọc chia cho đường chéo inch. Hai ví dụ tính gần đúng: màn 24 inch Full HD khoảng 92 PPI, màn 27 inch 4K khoảng 163 PPI.
PPI càng cao, chữ và biểu tượng nhỏ đi nếu để nguyên kích thước. Windows giải quyết bằng tỷ lệ hiển thị (scaling), như 100%, 125%, 150%. Một số phần mềm cũ xử lý scaling kém và bị mờ chữ; đây là lý do bạn thường nghe cụm DPI scaling.
DP là cổng, không phải DPI
DP viết tắt của DisplayPort, cổng xuất hình trên card đồ họa và màn hình. Khi đọc thông số màn hình ghi 1x HDMI, 1x DP, nó nói về loại cổng. Không có phép tính DPI nào ở đây; nhưng độ phân giải và tần số quét tối đa mà cổng DP chạy được lại liên quan đến PPI, vì màn hình độ phân giải cao cần băng thông lớn hơn.
Nếu hình ảnh trên màn hình bị mờ hay chữ quá nhỏ, thường do độ phân giải chưa đặt ở mức gốc hoặc tỷ lệ hiển thị chưa phù hợp, không phải do cổng DP có lỗi. Khi đã chỉnh đúng mà vẫn mờ, nghi ngờ do cáp hoặc card đồ họa thì nhờ kỹ thuật viên sửa máy tính kiểm tra.
Với màn hình mới, đặt độ phân giải về mức gốc của màn hình (thường Windows đề xuất sẵn) rồi mới điều chỉnh tỷ lệ hiển thị. Đừng hạ độ phân giải để chữ to hơn vì hình sẽ bị mờ đục.
Máy không nhận cổng, màn hình hay cáp? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
DPI chuột bao nhiêu là phù hợp?
Không có con số chung. Thông thường người dùng văn phòng chọn mức trung bình, người chơi game chỉnh theo thói quen và độ nhạy trong game. Hãy thử vài mức, chọn mức di chuột thoải mái mà vẫn chính xác.
DPI và PPI có giống nhau không?
Cùng ý niệm mật độ điểm trên inch nhưng PPI dùng cho điểm ảnh trên màn hình, DPI dùng cho điểm in hoặc cảm biến chuột. Trong đời sống nhiều người dùng lẫn lộn, nhưng khi xem thông số nên phân biệt.
Cổng DP và DPI có liên quan không?
Không liên quan trực tiếp. DP là DisplayPort, một loại cổng; DPI là số điểm trên inch. Chỉ có mối quan hệ gián tiếp là cổng DP quyết định độ phân giải và tần số quét tối đa màn hình đạt được.
Tại sao chữ bị mờ khi dùng tỷ lệ 125% hoặc 150%?
Phần mềm cũ không hỗ trợ scaling tốt sẽ bị Windows phóng to ảnh bitmap nên chữ mờ. Có thể thử bật tùy chọn sửa lỗi mờ ứng dụng trong cài đặt hiển thị, hoặc cập nhật phần mềm lên bản mới.
Bài viết liên quan
- Cổng DisplayPort là gì? So sánh với HDMI
- Độ phân giải HD, Full HD, 2K, 4K là gì
- Màn hình không nhận cáp: nguyên nhân thường gặp
- Cổng HDMI là gì? HDMI 1.4, 2.0, 2.1 khác nhau thế nào
