80 Plus là chương trình chứng nhận hiệu suất cho bộ nguồn: nguồn đạt chứng nhận phải chuyển đổi điện với hiệu suất tối thiểu 80% ở các mức tải kiểm tra. Các bậc Bronze, Silver, Gold, Platinum, Titanium có ngưỡng hiệu suất cao dần, nghĩa là ít hao điện thành nhiệt hơn, chứ không có nghĩa nguồn mạnh hơn.
Con số 80 nói gì
Bộ nguồn lấy điện xoay chiều từ ổ cắm rồi chuyển thành điện một chiều. Quá trình này hao một phần điện thành nhiệt. Hiệu suất 80% nghĩa là 100W lấy từ ổ cắm thì 80W đến được linh kiện, 20W còn lại mất thành nhiệt. Chương trình 80 Plus yêu cầu nguồn đạt hiệu suất từ 80% trở lên ở các mức tải kiểm tra, cùng hệ số công suất (power factor) đạt ngưỡng tối thiểu.
Quan trọng: nhãn này đo hiệu suất, không đo chất lượng linh kiện hay độ bền.
Hiệu suất thấp còn có hệ quả phụ: phần điện hao biến thành nhiệt ngay trong thùng máy, buộc quạt nguồn phải quay nhanh hơn và ồn hơn. Đó là lý do bậc cao thường đi kèm quạt chạy êm hơn ở cùng mức tải.
Các bậc chứng nhận
Bảng dưới là các ngưỡng hiệu suất theo bảng 115V của chương trình, tại mức tải 20%, 50% và 100%. Với điện 230V, các ngưỡng có khác đôi chút, nhưng thứ tự các bậc vẫn như nhau.
| Bậc | Tải 20% | Tải 50% | Tải 100% |
|---|---|---|---|
| 80 Plus (Standard) | 80% | 80% | 80% |
| Bronze | 82% | 85% | 82% |
| Silver | 85% | 88% | 85% |
| Gold | 87% | 90% | 87% |
| Platinum | 90% | 92% | 89% |
| Titanium | 92% | 94% | 90% |
Chênh lệch bậc có đáng tiền
Giả sử linh kiện của bạn cần 500W điện một chiều. Nguồn hiệu suất 85% lấy khoảng 588W từ ổ cắm, nguồn hiệu suất 90% lấy khoảng 556W. Chênh khoảng 32W, và phần đó là nhiệt thải vào phòng. Với máy chạy vài giờ mỗi ngày, mức tiết kiệm này nhỏ so với các lợi ích khác như độ êm và tuổi thọ linh kiện.
Vì vậy bậc càng cao càng tốt về điện năng, nhưng không phải lúc nào cũng cần thiết. Máy văn phòng chạy tải thấp không bõ chi phí chênh lệch giữa Gold và Platinum.
Đừng nhầm hai điều
- Hiệu suất không bằng chất lượng: nguồn Gold vẫn có thể có mạch bảo vệ kém nếu hãng làm ẩu.
- Hiệu suất không bằng công suất: nhãn 80 Plus không cho biết nguồn cấp được bao nhiêu W, chỉ cho biết hiệu quả chuyển đổi.
- Nhãn cần được xác minh: nên kiểm tra sản phẩm có trong danh sách chứng nhận chính thức của chương trình, vì có hàng gắn nhãn không đúng.
Chọn bậc nào, và khi nào cần hỗ trợ
Văn phòng, máy gia đình: Bronze hoặc Gold là đủ. Máy chạy tải nặng nhiều giờ như game thủ nặng, workstation: Gold trở lên đáng cân nhắc vì hao nhiệt thấp, quạt êm hơn. Luôn kiểm tra thêm công suất, mạch bảo vệ và bảo hành. Nếu bạn nghi ngờ nguồn máy có nhãn nhưng chạy bất ổn, hay ồn bất thường, nên nhờ dịch vụ sửa máy tính kiểm tra bằng thiết bị đo thay vì chỉ tin vào nhãn dán.
Hãy tra mã model bộ nguồn trên danh sách chính thức của chương trình 80 Plus trước khi tin vào nhãn dán trên hộp, vì có sản phẩm gắn nhãn nhưng không có trong danh sách.
Cần kiểm tra, thay hoặc nâng cấp linh kiện? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Nguồn 80 Plus Gold có tốt hơn Bronze không?
Về hiệu suất thì có, hao điện và tỏa nhiệt ít hơn. Nhưng độ bền, độ ổn định điện áp và mạch bảo vệ phụ thuộc thiết kế và linh kiện, nên cần xem thêm đánh giá và bảo hành của sản phẩm.
Nguồn không có nhãn 80 Plus có dùng được không?
Dùng được, nhưng không có bảo đảm về hiệu suất theo chương trình này, và có thể kém hiệu quả hơn. Cần xem thêm thông số khác như bảo vệ và thương hiệu trước khi quyết định.
Bậc 80 Plus cao có làm máy mạnh hơn không?
Không. Hiệu suất của nguồn không ảnh hưởng hiệu năng linh kiện. Nó chỉ giúp nguồn hao ít điện, nóng ít hơn, đôi khi quạt nguồn chạy chậm và êm hơn.
Hiệu suất nguồn đạt cao nhất ở mức tải nào?
Thường ở khoảng tải trung bình, quanh một nửa công suất định mức, và giảm ở tải rất thấp hoặc rất cao. Vì vậy không nên chọn nguồn quá lớn so với nhu cầu thực tế.
Bài viết liên quan
- Nguồn máy tính PSU là gì? Cách chọn công suất
- Nguồn Modular và Non-Modular là gì
- TDP là gì? Công suất tản nhiệt của CPU
- Card đồ họa VGA là gì? Khi nào cần VGA rời
