Cat5e (100 MHz) đủ cho Gigabit tới 100 m. Cat6 (250 MHz) dùng tốt cho Gigabit và chạy 10 Gbps trên đoạn ngắn, khoảng 55 m tùy điều kiện. Cat6a (500 MHz) chạy 10 Gbps đủ 100 m, cáp dày và đắt hơn. Nên chọn theo nhu cầu tốc độ và khoảng cách đi dây.
Bảng so sánh nhanh
Số “Cat” là viết tắt của category, nhóm tiêu chuẩn của cáp xoắn đôi đồng. Số càng cao, băng thông và khả năng chống nhiễu thường càng tốt.
| Tiêu chí | Cat5e | Cat6 | Cat6a |
|---|---|---|---|
| Băng thông | 100 MHz | 250 MHz | 500 MHz |
| Gigabit (1000BASE-T) | Đến 100 m | Đến 100 m | Đến 100 m |
| 10 Gigabit (10GBASE-T) | Không khuyến nghị | Khoảng 55 m, tùy mức nhiễu chéo | Đến 100 m |
| Độ dày, độ cứng | Mỏng, dễ đi | Dày hơn | Dày, cứng nhất |
| Phù hợp | Văn phòng, camera, Gigabit | Mạng mới xây, dự phòng nâng cấp | Trục chính, nơi cần 10G ổn định |
Tốc độ không chỉ do cáp
Cáp chỉ là một mắt xích. Tốc độ thực tế còn phụ thuộc cổng của switch, card mạng của máy tính và chiều dài. Cắm cáp Cat6a vào switch Fast Ethernet 100 Mbps thì mạng vẫn chỉ 100 Mbps. Ngược lại, cáp Cat5e đạt chuẩn vẫn chạy Gigabit tốt tới 100 m, nên không cần thay cáp chỉ vì “đời cũ” nếu chưa nâng tốc độ lên 10G.
Vì vậy trước khi quyết định đi dây mới, hãy liệt kê thiết bị sẽ nối: card mạng của máy tính, cổng switch, camera, access point. Nếu toàn bộ chỉ hỗ trợ Gigabit và không có kế hoạch nâng cấp trong vài năm tới, chi phí bỏ thêm cho cáp băng thông cao hơn có thể chưa cần thiết. Còn nếu bạn đi cáp âm tường hoặc trong trần, nơi sau này rất khó thay, thì nên dự phòng cao hơn một bậc so với nhu cầu hiện tại.
Chiều dài và cách tính
Giới hạn 100 m của Ethernet đồng được chia thành liên kết cố định tối đa 90 m (cáp từ ổ cắm tường đến patch panel) cộng tối đa 10 m dây nhảy ở hai đầu. Đi dây vượt giới hạn này sẽ gây lỗi gói, tốc độ tụt hoặc đứt kết nối. Muốn đi xa hơn phải thêm switch hoặc dùng cáp quang.
UTP, FTP, STP và chuyện chống nhiễu
- UTP: không bọc lá chắn, phổ biến nhất, đủ cho phần lớn văn phòng.
- FTP, STP: có lá nhôm hoặc lưới đồng bọc, giảm nhiễu từ động cơ, cáp điện mạnh. Cần nối đất đúng cách mới phát huy tác dụng, sai cách có thể còn gây nhiễu thêm.
- Cat7, Cat8: dùng cho trung tâm dữ liệu với tốc độ 25 hoặc 40 Gbps trên đoạn ngắn (Cat8 khoảng 30 m), hiếm khi cần ở văn phòng.
Chọn cáp cho từng trường hợp
Mạng văn phòng Gigabit: Cat5e hoặc Cat6 là đủ; nếu đang đi dây mới thì Cat6 là mức cân bằng giữa chi phí và dự phòng. Camera và access point dùng PoE: ưu tiên cáp đồng nguyên chất, tránh cáp lõi nhôm mạ đồng (CCA) vì sụt áp và nóng. Trục chính giữa các tầng hoặc nơi dự kiến 10G: cân nhắc Cat6a. Nhà xưởng nhiều nhiễu: cân nhắc cáp có bọc chống nhiễu.
Việc đi dây, đo kiểm và chọn tủ mạng cho mạng doanh nghiệp nên được lên kế hoạch ngay từ lúc xây dựng, vì kéo lại cáp trong trần và tường luôn tốn kém hơn nhiều so với chọn đúng loại từ đầu.
Mua cáp có ghi rõ lõi đồng nguyên chất và đạt chuẩn, kiểm tra bằng máy test cáp sau khi bấm. Cáp rẻ giả chuẩn là nguyên nhân phổ biến của mạng chậm và chập chờn.
Cần thiết kế hoặc xử lý mạng cho văn phòng? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Cat6 có chạy được 10 Gbps không?
Có, nhưng khoảng cách bị giới hạn, khoảng 55 m tùy mức nhiễu giữa các cáp trong bó. Muốn chạy 10 Gbps ổn định đủ 100 m thì nên dùng Cat6a.
Có cần thay Cat5e bằng Cat6 không?
Không nếu chỉ cần Gigabit và cáp đạt chuẩn. Cat5e chạy Gigabit tới 100 m. Chỉ nên thay hoặc đi mới bằng Cat6, Cat6a khi dự kiến nâng lên 2.5G, 5G hay 10G.
Cáp CCA là gì, có dùng được không?
CCA là cáp lõi nhôm mạ đồng, rẻ nhưng điện trở lớn và giòn hơn đồng nguyên chất. Không nên dùng cho PoE hoặc đoạn dài vì sụt áp, nóng và dễ lỗi.
Cáp mạng đi gần dây điện có sao không?
Dây điện công suất lớn gây nhiễu, nhất là khi đi song song quãng dài. Nên tách khoảng cách, đi vuông góc khi giao chéo, hoặc dùng cáp có chống nhiễu ở nơi không tránh được.
Bài viết liên quan
- Cách bấm cáp mạng chuẩn T568A và T568B
- PoE là gì? Khi nào cần dùng switch PoE
- Cổng LAN RJ45 là gì? Cách đọc đèn tín hiệu
- Tủ rack và patch panel là gì
- Mạng nội bộ văn phòng: thiết kế cơ bản
