Hướng dẫn tùy chỉnh (Custom Instructions) là phần cài đặt trong ChatGPT cho phép bạn khai báo một lần thông tin về mình và quy tắc trả lời mong muốn, sau đó ChatGPT áp dụng cho các cuộc trò chuyện mới. Tại thời điểm viết, mục này nằm trong phần Cài đặt, mục Cá nhân hóa (Personalization). Bạn nên ghi nghề nghiệp, bối cảnh công việc, ngôn ngữ, độ dài, định dạng và những điều cần tránh. Viết ngắn, cụ thể, có thể kiểm tra được, rồi thử bằng vài câu hỏi quen thuộc để tinh chỉnh.
Hướng dẫn tùy chỉnh ChatGPT là gì và giải quyết vấn đề gì
Hướng dẫn tùy chỉnh ChatGPT là một đoạn chỉ dẫn cố định bạn viết sẵn trong phần cài đặt, được ChatGPT xem như bối cảnh nền cho các cuộc trò chuyện mới. Có thể hình dung nó như bản “giới thiệu bản thân và yêu cầu làm việc” bạn đưa cho trợ lý mới một lần, thay vì nhắc lại mỗi sáng.
Nó giải quyết ba vấn đề phổ biến:
- Trả lời sai ngôn ngữ hoặc giọng văn: câu trả lời pha tiếng Anh, quá trang trọng hoặc quá suồng sã.
- Trả lời quá dài, quá chung: bạn cần ba ý chính, ChatGPT viết mười đoạn kèm lời mở đầu.
- Thiếu bối cảnh nghề nghiệp: hỏi về hóa đơn nhưng nhận câu trả lời theo quy định nước ngoài, vì ChatGPT không biết bạn làm kế toán tại Việt Nam.
Phân biệt với bộ nhớ, Projects và GPTs
Hướng dẫn tùy chỉnh do bạn viết chủ động và áp dụng rộng. Bộ nhớ (Memory) là thông tin ChatGPT tự ghi nhận hoặc bạn yêu cầu nhớ qua hội thoại. Projects và GPTs cho phép đặt chỉ dẫn riêng cho một nhóm công việc hoặc một trợ lý cụ thể. Tên gọi và vị trí các tính năng này có thể thay đổi theo phiên bản, nên kiểm tra trang trợ giúp chính thức của OpenAI khi giao diện khác với mô tả.
Chuẩn bị trước khi cài: trả lời 6 câu hỏi về cách bạn làm việc
Hướng dẫn tùy chỉnh tốt không viết trong 2 phút. Trước khi mở cài đặt, hãy tự trả lời sáu câu hỏi sau ra giấy hoặc ghi chú:
- Bạn làm nghề gì, ở công ty quy mô thế nào, khách hàng là ai?
- Bạn hay dùng ChatGPT cho những việc gì nhất (email, Excel, nội dung, tra cứu)?
- Bạn muốn câu trả lời bằng ngôn ngữ nào, xưng hô ra sao?
- Độ dài và định dạng mong muốn: gạch đầu dòng, bảng, có tiêu đề hay không?
- Điều gì làm bạn khó chịu nhất trong câu trả lời hiện tại?
- Có giới hạn nào bắt buộc, ví dụ luôn theo quy định Việt Nam, luôn nói rõ khi không chắc?
Kiểm tra quyền và tài khoản
Nếu dùng tài khoản do công ty cấp, quản trị viên có thể giới hạn một số tính năng cá nhân hóa. Đừng ghi thông tin nhạy cảm như số điện thoại cá nhân, số tài khoản ngân hàng, tên khách hàng thật vào hướng dẫn tùy chỉnh, vì nội dung này đi kèm mọi cuộc trò chuyện. Chỉ cần mô tả vai trò và bối cảnh ở mức chung.
Các bước cài hướng dẫn tùy chỉnh trên máy tính và điện thoại
Giao diện có thể khác đôi chút giữa phiên bản web và ứng dụng, nhưng luồng chính tại thời điểm viết như sau:
- Đăng nhập ChatGPT trên trình duyệt hoặc mở ứng dụng di động.
- Bấm vào ảnh đại diện hoặc tên tài khoản, chọn Cài đặt (Settings).
- Vào mục Cá nhân hóa (Personalization), tìm phần Hướng dẫn tùy chỉnh (Custom instructions) hoặc Tùy chỉnh ChatGPT.
- Bật tùy chọn áp dụng cho cuộc trò chuyện mới nếu có công tắc.
- Điền phần thông tin về bạn: nghề nghiệp, bối cảnh, mục đích sử dụng.
- Điền phần cách bạn muốn ChatGPT phản hồi: ngôn ngữ, độ dài, định dạng, phong cách, điều cần tránh.
- Bấm Lưu, sau đó mở một cuộc trò chuyện mới để thử.
Hướng dẫn chỉ áp dụng cho cuộc trò chuyện bắt đầu sau khi lưu. Cuộc trò chuyện cũ vẫn giữ bối cảnh cũ.
Nếu không thấy mục này
Cập nhật ứng dụng lên bản mới nhất, thử trên trình duyệt máy tính, hoặc tìm trong trang trợ giúp của OpenAI với từ khóa “custom instructions”. Với tài khoản tổ chức, hỏi quản trị viên.
Viết phần “thông tin về bạn” sao cho ChatGPT hiểu đúng bối cảnh
Phần này trả lời câu hỏi “ChatGPT cần biết gì về bạn để trả lời tốt hơn”. Viết dạng câu ngắn, mỗi câu một ý, tránh kể lể. Một mẫu cho kế toán tổng hợp:
Tôi là kế toán tổng hợp ở công ty thương mại khoảng 30 nhân sự tại TP.HCM. Tôi dùng Excel và phần mềm kế toán hằng ngày. Tôi thường cần: giải thích quy định thuế, viết công thức Excel, soạn email cho khách và nhà cung cấp. Bối cảnh pháp lý mặc định là Việt Nam.
Một mẫu cho chủ shop online:
Tôi bán đồ gia dụng online qua sàn thương mại điện tử và fanpage, đội 4 người. Khách chủ yếu là nữ 25–40 tuổi ở thành phố. Tôi cần viết mô tả sản phẩm, trả lời tin nhắn, lên ý tưởng nội dung.
Nguyên tắc viết
- Nêu bối cảnh mặc định: quốc gia, ngành, quy mô, đối tượng khách.
- Nêu việc hay làm: giúp ChatGPT đoán đúng ý khi câu hỏi ngắn.
- Bỏ thông tin không ảnh hưởng câu trả lời: sở thích cá nhân, tiểu sử dài.
- Không ghi dữ liệu định danh: tên khách, mã số thuế, thông tin liên hệ.
Viết quy tắc phản hồi: ngôn ngữ, độ dài, định dạng, giới hạn
Phần quy tắc phản hồi quyết định trải nghiệm hằng ngày. Quy tắc tốt phải cụ thể đến mức bạn nhìn câu trả lời là biết ChatGPT có tuân theo hay không. Một mẫu dùng được cho đa số dân văn phòng:
Luôn trả lời bằng tiếng Việt, xưng “bạn”. Đi thẳng vào câu trả lời, không mở đầu xã giao. Mặc định tối đa 200 từ, trừ khi tôi yêu cầu chi tiết. Dùng gạch đầu dòng cho danh sách, dùng bảng khi so sánh từ 3 lựa chọn. Khi không chắc chắn hoặc thông tin có thể đã thay đổi, nói rõ và gợi ý nguồn chính thức để kiểm tra. Nếu câu hỏi của tôi thiếu thông tin quan trọng, hỏi lại tối đa 2 câu trước khi trả lời.
So sánh quy tắc mơ hồ và quy tắc cụ thể trong bảng dưới đây để tự sửa bản của bạn.
Giới hạn nên có
Thêm một câu về tính trung thực, như yêu cầu nói rõ khi không chắc, sẽ giúp giảm câu trả lời tự tin nhưng sai. Tuy vậy, hướng dẫn tùy chỉnh không loại bỏ hoàn toàn lỗi bịa thông tin, bạn vẫn cần kiểm chứng điều quan trọng.
| Quy tắc mơ hồ | Quy tắc cụ thể nên viết | Vì sao tốt hơn |
|---|---|---|
| Trả lời ngắn gọn | Mặc định tối đa 200 từ, trừ khi tôi yêu cầu chi tiết | Có con số để kiểm tra |
| Chuyên nghiệp | Giọng văn lịch sự, không dùng biểu tượng cảm xúc, không khen câu hỏi | Mô tả hành vi cụ thể |
| Chính xác | Nói rõ khi không chắc, gợi ý nguồn chính thức | Định nghĩa cách xử lý khi thiếu thông tin |
| Dễ đọc | Dùng bảng khi so sánh từ 3 lựa chọn | Gắn định dạng với tình huống |
Mẫu hướng dẫn tùy chỉnh theo vai trò
Các mẫu dưới đây là điểm khởi đầu, hãy sửa theo công việc thật của bạn. Phần trong ngoặc nhọn là biến cần thay.
Nhân viên kinh doanh
Tôi là nhân viên kinh doanh B2B bán {sản phẩm/dịch vụ} cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Khi soạn email hoặc tin nhắn, viết ngắn, có lời kêu gọi hành động rõ ràng, không hứa hẹn điều tôi chưa xác nhận. Đưa 2 phương án giọng văn: trang trọng và thân thiện.
Nhân sự
Tôi phụ trách nhân sự cho công ty {số người} người. Khi trả lời về lao động, bảo hiểm, nói rõ cần đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành. Khi viết thông báo nội bộ, dùng giọng văn tôn trọng, dễ hiểu với nhân viên mọi cấp.
Kỹ thuật viên IT
Tôi là kỹ thuật viên IT hỗ trợ văn phòng dùng Windows và Microsoft 365. Khi xử lý lỗi, đưa các bước kiểm tra theo thứ tự từ đơn giản đến phức tạp, ghi rõ lệnh cần chạy trong khối code, cảnh báo trước bước có thể mất dữ liệu.
Quản lý, chủ doanh nghiệp
Tôi điều hành công ty dịch vụ {lĩnh vực} khoảng {số người} người. Khi tôi hỏi về quyết định, trình bày: kết luận đề xuất, 2–3 phương án, rủi ro mỗi phương án, thông tin còn thiếu. Phản biện thẳng nếu thấy giả định của tôi có vấn đề.
Kiểm tra kết quả sau khi cài
Sau khi lưu, đừng chờ dùng dần mới biết hiệu quả. Chạy một bài kiểm tra 10 phút:
- Câu hỏi ngắn, thiếu bối cảnh: gõ “thuế môn bài nộp khi nào?”. Nếu ChatGPT trả lời theo bối cảnh Việt Nam và nhắc kiểm tra văn bản hiện hành, phần thông tin về bạn đang hoạt động.
- Câu hỏi so sánh: “so sánh 3 cách lưu trữ file cho văn phòng”. Kiểm tra có dùng bảng như quy tắc không.
- Câu hỏi mơ hồ: “viết email cho khách”. Kiểm tra ChatGPT có hỏi lại thông tin thiếu không.
- Đếm độ dài: câu trả lời mặc định có vượt giới hạn bạn đặt không.
- Ngôn ngữ: hỏi một câu bằng tiếng Anh, xem có tuân theo quy tắc ngôn ngữ đã đặt.
Ghi lại quy tắc nào bị bỏ qua. Thường nguyên nhân là quy tắc mâu thuẫn nhau, ví dụ vừa yêu cầu “ngắn gọn” vừa yêu cầu “giải thích đầy đủ mọi khía cạnh”, hoặc quy tắc quá dài khiến những dòng cuối ít được chú ý. Sửa một thay đổi mỗi lần rồi thử lại để biết thay đổi nào có tác dụng.
Lỗi thường gặp khi đặt quy tắc cho ChatGPT
- Viết quá nhiều quy tắc: danh sách 30 dòng khiến quy tắc quan trọng bị loãng. Giữ 6–10 quy tắc cốt lõi.
- Quy tắc mâu thuẫn: “luôn trả lời chi tiết” và “tối đa 100 từ” cùng tồn tại.
- Đặt quy tắc cho một việc vào phần dùng chung: quy tắc viết bài đăng fanpage sẽ làm lệch câu trả lời khi bạn hỏi về Excel. Việc riêng nên đưa vào Project hoặc GPT riêng.
- Ghi thông tin nhạy cảm: tên khách, số tài khoản, mật khẩu không bao giờ nên nằm trong hướng dẫn tùy chỉnh.
- Kỳ vọng loại bỏ hoàn toàn sai sót: hướng dẫn tùy chỉnh cải thiện định dạng và bối cảnh, không biến ChatGPT thành nguồn luôn đúng.
- Quên cập nhật: khi đổi việc, đổi vai trò, hướng dẫn cũ khiến câu trả lời lệch.
Khi nào không nên dùng hướng dẫn tùy chỉnh
Nếu một máy tính hoặc tài khoản được nhiều người dùng chung với vai trò khác nhau, quy tắc của người này sẽ ảnh hưởng người kia. Trường hợp đó nên tách tài khoản hoặc dùng gói doanh nghiệp có quản lý thành viên, mỗi người tự đặt hướng dẫn riêng.
Hãy coi hướng dẫn tùy chỉnh như bản mô tả công việc: xem lại mỗi tháng, xóa quy tắc không còn dùng và thêm quy tắc từ những lần bạn phải sửa câu trả lời nhiều nhất.
Muốn đưa AI vào công việc của doanh nghiệp? PCTech tư vấn, đánh giá mức sẵn sàng AI và triển khai chatbot, AI agent, tự động hóa cho doanh nghiệp.
Ước tính giờ công tiết kiệm và chi phí API từ số liệu công việc của bạn. Dùng thử ngay
Câu hỏi thường gặp
Custom instructions ChatGPT có dùng được với tài khoản miễn phí không?
Tại thời điểm viết, tính năng cá nhân hóa có mặt ở cả gói miễn phí và trả phí, nhưng phạm vi có thể khác nhau. Kiểm tra trang trợ giúp của OpenAI để biết tình trạng hiện tại.
Hướng dẫn tùy chỉnh có áp dụng cho cuộc trò chuyện cũ không?
Thường chỉ áp dụng cho cuộc trò chuyện bắt đầu sau khi lưu. Mở cuộc trò chuyện mới để thấy hiệu quả.
Hướng dẫn tùy chỉnh khác gì bộ nhớ của ChatGPT?
Hướng dẫn tùy chỉnh do bạn viết chủ động trong cài đặt. Bộ nhớ là thông tin ChatGPT ghi nhận qua hội thoại, bạn có thể xem và xóa trong phần cài đặt.
Có nên viết hướng dẫn tùy chỉnh bằng tiếng Anh không?
Không bắt buộc. Viết bằng tiếng Việt rõ ràng vẫn hiệu quả, chỉ cần ghi cụ thể quy tắc ngôn ngữ trả lời.
Tại sao ChatGPT vẫn không làm theo quy tắc đã đặt?
Thường do quy tắc mâu thuẫn, quá dài hoặc yêu cầu trong câu hỏi hiện tại ghi đè quy tắc chung. Rút gọn, ưu tiên quy tắc quan trọng và thử lại trong cuộc trò chuyện mới.
Mỗi công việc khác nhau có cần hướng dẫn tùy chỉnh riêng không?
Hướng dẫn tùy chỉnh dùng cho quy tắc chung. Với công việc có yêu cầu riêng, nên dùng Projects hoặc GPTs để đặt chỉ dẫn và tài liệu riêng cho việc đó.
Bài viết liên quan
- ChatGPT là gì? Tính năng, các gói và cách dùng cho công việc
- System prompt là gì? Khác user prompt thế nào
- ChatGPT Projects và GPTs là gì? Tạo trợ lý riêng cho công việc
- Cấu trúc một prompt tốt: 6 thành phần nên có
- Bộ nhớ của AI agent hoạt động thế nào? Ngắn hạn, dài hạn và rủi ro
- ChatGPT miễn phí và trả phí khác gì? Có nên nâng cấp
- Lộ trình 30 ngày đưa AI vào công việc hằng ngày cho người mới bắt đầu
- 10 lỗi thường gặp khi viết prompt và cách sửa
