NAS (Network Attached Storage) là thiết bị lưu trữ gắn vào mạng, có hệ điều hành riêng, nhiều ổ cứng và chia sẻ tệp cho nhiều người qua giao thức như SMB. Doanh nghiệp nhỏ dùng NAS để tập trung dữ liệu, phân quyền và sao lưu. RAID chỉ chịu hỏng ổ, không thay thế sao lưu.
NAS khác ổ cứng gắn ngoài ở đâu
Ổ cứng gắn ngoài nối với một máy tính, người khác muốn dùng phải chuyền tay hoặc nhờ máy đó chia sẻ. NAS gắn thẳng vào mạng, có địa chỉ IP riêng, tự chạy mà không cần máy tính bật kèm, và nhiều người truy cập cùng lúc qua mạng nội bộ hoặc từ xa theo cấu hình. Bên trong là một bộ xử lý, bộ nhớ, hệ điều hành và các khay cắm ổ cứng.
So sánh các cách lưu trữ chung
NAS không phải lúc nào cũng là lựa chọn duy nhất. Bảng dưới đặt cạnh các phương án thường gặp.
| Tiêu chí | NAS | Máy chủ tệp (Windows Server) | Lưu trữ đám mây |
|---|---|---|---|
| Cài đặt | Đơn giản, giao diện web | Phức tạp hơn, cần quản trị Windows | Rất đơn giản, đăng ký dùng |
| Kiểm soát dữ liệu | Dữ liệu nằm tại văn phòng | Dữ liệu nằm tại văn phòng | Dữ liệu nằm ở nhà cung cấp |
| Chi phí duy trì | Mua thiết bị và ổ cứng một lần, có chi phí điện | Giấy phép, phần cứng, quản trị | Thuê định kỳ theo dung lượng |
| Tích hợp tài khoản | Có thể kết nối thư mục người dùng (tùy dòng) | Rất tốt với Active Directory | Tài khoản riêng của dịch vụ |
| Phù hợp | Nhóm nhỏ đến vừa cần chia sẻ tệp, sao lưu | Doanh nghiệp đã dùng hệ sinh thái Windows | Làm việc phân tán, không muốn quản trị phần cứng |
RAID: chịu hỏng ổ, không phải sao lưu
NAS thường gắn nhiều ổ và gộp lại bằng RAID. Mỗi mức RAID đánh đổi giữa dung lượng, tốc độ và khả năng chịu hỏng ổ:
- RAID 1: sao chép gương hai ổ, chịu được hỏng một ổ, dung lượng dùng được bằng một ổ.
- RAID 5: cần tối thiểu ba ổ, chịu được hỏng một ổ nhờ dữ liệu chẵn lẻ.
- RAID 6: cần tối thiểu bốn ổ, chịu được hỏng hai ổ.
- RAID 10: kết hợp gương và chia dải, tốc độ và an toàn tốt, tốn dung lượng.
Điều cần nhớ: RAID giúp NAS chạy tiếp khi hỏng ổ cứng, nhưng không bảo vệ khỏi xóa nhầm, mã độc mã hóa dữ liệu, cháy nổ, hỏng bộ điều khiển hay mất trộm thiết bị. Đó là việc của sao lưu.
Sao lưu và bảo vệ dữ liệu trên NAS
- Quy tắc 3-2-1: ba bản dữ liệu, trên hai loại phương tiện khác nhau, một bản để ngoài địa điểm văn phòng.
- Snapshot: chụp trạng thái dữ liệu theo thời điểm để quay về khi xóa nhầm hoặc bị mã hóa.
- Phân quyền: mỗi người một tài khoản, chỉ vào thư mục cần thiết.
- Cập nhật hệ điều hành NAS và tắt các dịch vụ không dùng; không mở NAS trực tiếp ra Internet, dùng VPN khi cần truy cập từ xa.
- UPS: điện chập chờn dễ làm hỏng ổ và hệ thống tệp, thiết bị nên có bộ lưu điện.
Chọn NAS và ổ cứng
Khi chọn, hãy xem số khay ổ, hiệu năng CPU và RAM nếu chạy thêm ứng dụng, cổng mạng (Gigabit hay nhanh hơn), khả năng mở rộng và thời gian hãng hỗ trợ cập nhật. Nên dùng ổ cứng thiết kế cho NAS vì chạy liên tục và chịu rung khi nhiều ổ đặt gần nhau; mua ổ cùng dung lượng, tốt nhất khác lô sản xuất để giảm nguy cơ hỏng cùng lúc. Đặt NAS nơi thoáng mát, khô ráo vì nóng ẩm rút ngắn tuổi thọ ổ.
Khi nào nên cân nhắc, khi nào cần tư vấn
NAS hợp lý khi văn phòng từ vài người trở lên cần chia sẻ chung tệp, muốn tập trung sao lưu máy tính hoặc lưu trữ video camera. Nếu dữ liệu quan trọng đến mức ngừng chạy vài giờ cũng gây thiệt hại, cần thiết kế dự phòng và sao lưu ngoài văn phòng chứ không chỉ một NAS. Khi hệ thống mạng doanh nghiệp của bạn cần NAS kết hợp VPN, phân quyền và sao lưu tự động, nên nhờ đơn vị có kinh nghiệm thiết kế để tránh mất dữ liệu về sau.
Hãy thử khôi phục một tệp từ bản sao lưu ít nhất vài tháng một lần. Bản sao lưu chưa từng thử khôi phục thì chưa thể coi là bản sao lưu đáng tin cậy.
Cần thiết kế hoặc xử lý mạng cho văn phòng? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
NAS có thay thế được máy chủ không?
Với nhu cầu chia sẻ tệp, sao lưu và một số ứng dụng nhẹ thì có. Với hệ thống cần quản lý tập trung người dùng phức tạp, chạy phần mềm nghiệp vụ nặng thì máy chủ chuyên dụng phù hợp hơn.
RAID 1 có đủ để bảo vệ dữ liệu không?
Không. RAID 1 giúp NAS chạy tiếp khi hỏng một ổ, nhưng xóa nhầm, virus mã hóa hay cháy nổ vẫn mất dữ liệu ở cả hai ổ. Cần thêm sao lưu độc lập, tốt nhất có một bản ngoài văn phòng.
Có nên mở NAS ra Internet để truy cập từ xa không?
Không nên mở trực tiếp. NAS bị quét và tấn công thường xuyên. Cách an toàn hơn là truy cập qua VPN, hoặc nếu bắt buộc mở thì phải cập nhật thường xuyên, dùng mật khẩu mạnh và xác thực nhiều lớp.
Ổ cứng NAS hỏng thì làm thế nào?
Nếu có RAID phù hợp, thay ổ hỏng bằng ổ cùng loại rồi để hệ thống tự dựng lại dữ liệu, trong lúc đó hạn chế sử dụng nặng. Tuyệt đối không rút thêm ổ khác. Nếu mất dữ liệu quan trọng, nên nhờ đơn vị chuyên khôi phục dữ liệu thay vì tự thử.
Bài viết liên quan
- VPN là gì? Dùng trong doanh nghiệp thế nào
- Mạng nội bộ văn phòng: thiết kế cơ bản
- Bộ lưu điện UPS là gì? Cách chọn công suất
- Camera IP và NVR là gì
- Tốc độ mạng Mbps và MB/s khác nhau thế nào
