Jack 3.5mm là cổng âm thanh analog phổ biến. Đầu có một, hai hoặc ba vòng ngăn cách (TS, TRS, TRRS) cho biết là mono, stereo hay stereo kèm mic. Trên PC theo quy ước PC 99, màu hồng là mic, xanh dương nhạt là line-in, xanh lá là ngõ ra loa hoặc tai nghe.
Đếm vòng trên đầu cắm để biết loại
Nhìn đầu jack, bạn sẽ thấy các vạch đen chia kim loại thành từng đoạn. Số đoạn cho biết số tín hiệu mà jack mang:
- TS (hai đoạn): mono, thường dùng cho micro đơn giản, đàn guitar, một số thiết bị cũ.
- TRS (ba đoạn): stereo, gồm tai trái, tai phải và đất; dùng cho tai nghe, loa.
- TRRS (bốn đoạn): thêm một đường cho micro, dùng cho tai nghe có mic trên điện thoại và laptop.
Cắm tai nghe TRRS vào cổng chỉ có đầu ra TRS thì vẫn có tiếng, nhưng mic không hoạt động. Ngoài cỡ 3.5mm còn có cỡ lớn 6.35mm cho nhạc cụ, mixer và cỡ nhỏ 2.5mm ở một số thiết bị cũ; ba cỡ dùng nguyên lý giống nhau.
Bảng màu jack trên mainboard
Quy ước màu theo tài liệu PC System Design Guide 1999 (PC 99) được dùng phổ biến trên mainboard và card âm thanh, dù không bắt buộc với mọi hãng. Nhiều mainboard đời mới chỉ có ba hoặc hai jack, hoặc chỉ in biểu tượng thay vì tô màu, nên nếu không chắc hãy đối chiếu với sơ đồ trong sách hướng dẫn bo mạch. Khi cổng được cấu hình lại bằng phần mềm âm thanh (ví dụ biến cổng line-in thành ngõ ra), màu vẫn không đổi, nên tên gọi chức năng trong phần mềm mới là chuẩn.
| Màu | Chức năng | Cắm thiết bị gì |
|---|---|---|
| Hồng | Mic in | Micro rời, tai nghe có dây mic riêng |
| Xanh dương nhạt | Line in | Nguồn âm thanh tín hiệu đường dây: máy cassette, mixer, đầu phát |
| Xanh lá | Line out (loa trước) | Tai nghe hoặc loa 2.0 |
| Đen | Loa sau | Loa surround phía sau |
| Xám bạc | Loa bên | Loa surround hai bên |
| Cam | Trung tâm và loa trầm | Loa trung tâm, subwoofer |
Jack tổ hợp trên laptop và điện thoại
Laptop mỏng thường chỉ có một cổng 3.5mm kiểu tổ hợp, vừa ra tai nghe vừa nhận mic, theo chuẩn TRRS. Hai chuẩn đấu dây mic phổ biến là CTIA (mic ở đoạn cuối) và OMTP (đổi chỗ mic và đất). CTIA là chuẩn thông dụng ở phần lớn thiết bị đời mới; nếu dùng tai nghe sai chuẩn, bạn có thể nghe thấy tiếng nhỏ, mất mic hoặc không có tiếng ở một bên. Giải pháp là dùng tai nghe cùng chuẩn hoặc dây chuyển đổi chuyên dụng.
Mất tiếng hoặc có tạp âm: kiểm tra theo thứ tự
- Cắm đúng ngõ: tai nghe, loa vào cổng xanh lá; mic vào cổng hồng.
- Chọn đúng thiết bị phát trong Windows (biểu tượng loa ở thanh tác vụ), tránh để tiếng đi ra màn hình HDMI.
- Nếu có phần mềm điều khiển âm thanh của mainboard, kiểm tra xem jack đang được gán chức năng gì khi vừa cắm.
- Thử tai nghe hoặc loa khác để loại trừ lỗi thiết bị.
- Cập nhật driver âm thanh từ hãng mainboard hoặc laptop.
- Nếu nghe tiếng rè khi cắm vào cổng mặt trước, thử cổng phía sau, vì cổng trước nối bằng dây dài đến mainboard nên dễ nhiễu hơn.
Âm thanh số và khi nào cần sửa
Ngoài jack analog 3.5mm, nhiều mainboard còn có ngõ ra quang (TOSLINK, S/PDIF) để truyền âm thanh số sang amply hay soundbar. Ngõ này không có tiếng ồn từ nhiễu điện như ngõ analog, nhưng phải có thiết bị đầu vào tương ứng.
Nếu đã đổi tai nghe, đổi driver mà cổng 3.5mm vẫn rè, mất tiếng một bên, nhận chập chờn, có thể jack bị lỏng hay mạch âm thanh hỏng. Khi đó nên nhờ kỹ thuật viên sửa máy tính kiểm tra thay vì cố nhét đầu jack mạnh hơn.
Nếu tai nghe có hai jack riêng cho mic và loa mà laptop chỉ có một cổng tổ hợp, hãy dùng bộ chia chuyên dụng (loại hai jack sang một TRRS) thay vì cắm trực tiếp, nếu không mic sẽ không hoạt động.
Máy không nhận cổng, màn hình hay cáp? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Tai nghe có mic cắm vào PC không nghe được mic là sao?
Do PC để bàn thường có hai cổng riêng cho tai nghe (xanh lá) và mic (hồng), trong khi tai nghe chỉ có một jack TRRS. Dùng bộ chia hai jack sang một, hoặc cắm tai nghe USB, hoặc dùng cổng tổ hợp ở mặt trước thùng máy nếu có.
Jack 3.5mm và 6.35mm khác nhau thế nào?
Jack 6.35mm (1/4 inch) to hơn, dùng cho nhạc cụ, mixer, tai nghe chuyên nghiệp. Hai loại cùng nguyên lý TS, TRS, TRRS và có thể chuyển qua lại bằng đầu chuyển đổi, không mất chất lượng đáng kể.
Cổng xanh dương nhạt trên mainboard dùng làm gì?
Đó là cổng line-in, nhận tín hiệu âm thanh mức đường dây từ thiết bị bên ngoài. Không nên cắm mic vào cổng này vì mức tín hiệu khác nhau, mic sẽ nghe rất nhỏ hoặc không nghe.
Tai nghe rè hoặc ù nhẹ khi cắm vào máy có phải hỏng không?
Chưa chắc. Có thể do nhiễu điện từ mainboard, vòng đất hoặc dây quá dài. Thử đổi sang cổng sau, tắt các thiết bị nhiễu, hoặc dùng cáp có lõi chống nhiễu. Nếu vẫn ồn khi thử nhiều tai nghe, nên kiểm tra mạch âm thanh.
Bài viết liên quan
- Cách đọc ký hiệu cổng sau mainboard
- Cổng HDMI là gì? HDMI 1.4, 2.0, 2.1 khác nhau thế nào
- Các linh kiện của một bộ máy tính để bàn
- Mainboard là gì? Chức năng và các thành phần chính
