Keo tản nhiệt là lớp vật liệu mỏng bôi giữa CPU và đế tản nhiệt để lấp các khe hở vi mô, giúp truyền nhiệt tốt hơn không khí. Không có hạn cố định: nên thay khi tháo tản nhiệt ra, khi nhiệt độ tăng dần theo thời gian dù đã vệ sinh bụi, hoặc khi keo khô cứng.
Keo tản nhiệt làm gì giữa hai mặt kim loại
Nhìn bằng mắt thường, mặt CPU và đế tản nhiệt đều nhẵn. Nhưng ở mức vi mô chúng có những rãnh và khe hở nhỏ. Nếu hai mặt áp thẳng vào nhau, các khe hở đó chứa không khí, mà không khí dẫn nhiệt kém hơn kim loại rất nhiều. Keo lấp đầy khe hở, tạo đường truyền nhiệt liền mạch từ CPU sang tản.
Keo không phải để làm mát; nó chỉ là cầu nối. Lớp keo quá dày còn gây hại vì bản thân keo dẫn nhiệt kém hơn kim loại.
Một điểm thường bị hiểu sai: keo tốt hơn không biến một tản nhiệt yếu thành tản nhiệt mạnh. Nó chỉ giúp tản nhiệt hiện có làm hết khả năng của mình, nên hiệu quả nhìn thấy thường chỉ là vài độ chứ không phải thay đổi lớn.
Các loại keo thường gặp
Mỗi loại có đặc điểm và rủi ro riêng.
| Loại | Đặc điểm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Keo gốc silicone, gốm | Phổ biến, không dẫn điện | An toàn cho người dùng thông thường |
| Keo có hạt kim loại hoặc carbon | Dẫn nhiệt tốt hơn | Cần xem keo có dẫn điện hay không |
| Kim loại lỏng | Dẫn nhiệt rất cao | Dẫn điện, ăn mòn nhôm, chỉ nên dùng khi hiểu rõ |
| Miếng dẫn nhiệt (thermal pad) | Dạng miếng, dùng cho VRAM, VRM | Không thay thế keo cho CPU trong đa số trường hợp |
Cách bôi đúng
- Tắt máy, rút điện và để linh kiện nguội hẳn.
- Lau sạch keo cũ trên CPU và đế tản bằng khăn không xơ cùng cồn isopropyl nồng độ cao; để khô hoàn toàn.
- Bôi một lượng nhỏ, cỡ hạt đậu ở giữa CPU, hoặc đường mảnh theo hướng dẫn của hãng tản nhiệt.
- Đặt tản nhiệt thẳng xuống, siết ốc đều theo đường chéo, không xoay trượt.
- Bật máy và theo dõi nhiệt độ lúc nghỉ và lúc tải nặng.
Bôi quá nhiều chỉ làm keo tràn ra ngoài, dính vào chân socket và khó làm sạch, chứ không giúp mát hơn.
Bao lâu cần thay
Không có con số chung cho mọi máy. Keo chất lượng tốt có thể dùng nhiều năm, còn keo kém hoặc máy chạy nóng liên tục sẽ khô nhanh hơn. Thay vì thay theo lịch, hãy dựa vào các dấu hiệu:
- Nhiệt độ CPU nóng hơn trước dù đã vệ sinh bụi và quạt vẫn quay tốt.
- Nhiệt độ tăng vọt nhanh khi vừa tải nhẹ.
- Đã tháo tản nhiệt ra, cho dù chỉ để vệ sinh, thì nên bôi keo mới.
- Keo khô, nứt, hoặc chảy dầu khi nhìn thấy.
Laptop dùng lâu trong thời tiết nóng ẩm thường rơi vào trường hợp này sớm hơn vì máy chạy nóng thường xuyên, keo trải qua nhiều chu kỳ nóng lạnh hơn và dần bị đẩy ra khỏi vùng tiếp xúc hoặc khô lại.
Có nên tự thay hay nhờ chuyên gia
Với máy bàn, tự thay keo là việc khá dễ nếu bạn cẩn thận. Với laptop, việc tháo tản nhiệt phức tạp hơn nhiều: nhiều ốc, cáp mỏng, nguy cơ làm hỏng. Nếu máy đang trong bảo hành, việc tự tháo máy có thể ảnh hưởng đến quyền bảo hành. Khi bạn không tự tin hoặc máy là laptop mỏng nhẹ, hãy nhờ dịch vụ sửa máy tính thực hiện, kèm vệ sinh quạt và kiểm tra nhiệt độ sau khi thay.
Khi dùng keo gốc kim loại lỏng, hãy che các linh kiện nhỏ quanh CPU và không dùng với tản nhiệt bằng nhôm; loại này dẫn điện nên chỉ cần dính ra ngoài là có thể làm chập máy.
Cần kiểm tra, thay hoặc nâng cấp linh kiện? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên thay keo tản nhiệt một lần?
Không có mốc bắt buộc. Nhiều máy chạy ổn nhiều năm. Hãy thay khi nhiệt độ tăng dần dù đã vệ sinh, khi keo đã khô, hoặc mỗi lần bạn tháo tản nhiệt ra khỏi CPU.
Bôi nhiều keo có mát hơn không?
Không. Lớp keo quá dày làm hiệu quả truyền nhiệt kém đi, và keo tràn ra có thể dính vào chân socket. Chỉ cần lớp mỏng đủ lấp khe hở giữa hai mặt.
Có cần thay keo trên card đồ họa không?
Có thể, nếu card đã dùng lâu và nhiệt độ tăng bất thường. Tuy nhiên tháo card đồ họa phức tạp hơn tháo tản CPU và có thể ảnh hưởng bảo hành, nên cân nhắc kỹ hoặc nhờ kỹ thuật viên.
Dùng kem đánh răng thay keo được không?
Không nên. Các vật liệu không thiết kế để dẫn nhiệt sẽ khô nhanh, truyền nhiệt kém và khó làm sạch, có thể làm CPU nóng hơn. Hãy dùng sản phẩm keo tản nhiệt chuyên dụng.
Bài viết liên quan
- Tản nhiệt khí và tản nhiệt nước AIO khác nhau thế nào
- Nhiệt độ CPU bao nhiêu là bình thường
- Thermal throttling là gì? Vì sao máy tự giảm hiệu năng
- Laptop nóng và quạt kêu to: nguyên nhân và cách xử lý
- Cách vệ sinh laptop an toàn tại nhà
