Bus RAM là tốc độ truyền dữ liệu của bộ nhớ. RAM DDR truyền hai lần mỗi chu kỳ xung nhịp, nên DDR4-3200 là 3200 MT/s (triệu lượt truyền mỗi giây) với xung nhịp thực 1600 MHz. Con số "3200 MHz" thường gặp trên nhãn chỉ là cách gọi tắt không chính xác.
Vì sao một thanh RAM có hai con số khác nhau
Bạn mở CPU-Z và thấy RAM ghi 1600 MHz, trong khi hộp ghi 3200. Cả hai đều đúng, vì chúng đo hai thứ khác nhau. Xung nhịp thực (clock) là số chu kỳ mỗi giây. RAM DDR (Double Data Rate) truyền dữ liệu ở cả sườn lên và sườn xuống của mỗi chu kỳ, nên số lượt truyền gấp đôi xung nhịp.
Đơn vị chính xác cho con số lớn là MT/s (megatransfers per second, triệu lượt truyền mỗi giây). Người bán và người dùng quen gọi là “bus” hoặc “MHz”, dễ gây nhầm.
Bảng quy đổi nhanh
| Tên thanh RAM | Tốc độ (MT/s) | Xung nhịp thực | Băng thông lý thuyết |
|---|---|---|---|
| DDR4-2666 | 2666 | Khoảng 1333 MHz | Khoảng 21,3 GB/s |
| DDR4-3200 | 3200 | 1600 MHz | 25,6 GB/s |
| DDR5-4800 | 4800 | 2400 MHz | 38,4 GB/s |
| DDR5-6000 | 6000 | 3000 MHz | 48 GB/s |
Cách tính băng thông
Mỗi kênh bộ nhớ rộng 64 bit, tức 8 byte mỗi lượt truyền. Băng thông lý thuyết của một kênh bằng MT/s nhân 8 byte. DDR4-3200 là 3200 × 8 = 25.600 MB/s, vì vậy nhãn PC4-25600 trùng với DDR4-3200. Nếu chạy dual channel, băng thông lý thuyết nhân đôi.
Tương tự, DDR5-4800 cho 4800 × 8 = 38.400 MB/s mỗi kênh, ứng với nhãn PC5-38400. Hãy nhớ các con số PC4 và PC5 chỉ là cách ghi khác của cùng thông tin.
Đây là con số lý thuyết, tốc độ thực tế khi chạy phần mềm luôn thấp hơn.
Độ trễ CL: nửa còn lại của hiệu năng
Tốc độ cao chưa chắc là phản hồi nhanh. Độ trễ CAS (CL) cho biết số chu kỳ xung nhịp phải chờ để có dữ liệu. Độ trễ tuyệt đối tính bằng nano giây là CL nhân 2000 chia cho MT/s.
- DDR4-3200 CL16: 16 × 2000 / 3200 = 10 ns.
- DDR5-6000 CL30: 30 × 2000 / 6000 = 10 ns, tức ngang nhau dù tốc độ cao hơn nhiều.
- DDR4-2666 CL16: khoảng 12 ns, chậm hơn một chút.
Vì vậy hai thanh cùng tốc độ, CL thấp hơn sẽ phản hồi nhanh hơn, và cần so cả hai con số khi chọn mua.
Đọc và kiểm tra tốc độ RAM đang chạy
- Mở Task Manager, tab Performance, mục Memory để xem tốc độ hiển thị.
- Dùng CPU-Z, tab Memory để xem xung nhịp thực (DRAM Frequency) và tab SPD để xem hồ sơ của từng thanh.
- Vào BIOS để xem hoặc bật hồ sơ XMP hoặc EXPO nếu RAM đang chạy dưới tốc độ ghi trên nhãn.
Lưu ý rằng một số phần mềm hiển thị theo xung nhịp thực, một số khác theo MT/s, nên cùng một thanh RAM có thể hiện hai con số khác nhau mà không có gì sai.
Nếu RAM chạy thấp hơn nhãn, nguyên nhân phổ biến nhất là chưa bật XMP/EXPO. Còn nếu đã bật mà máy báo lỗi, hoặc tốc độ vẫn thấp do CPU hay bo giới hạn, bạn có thể nhờ dịch vụ sửa máy tính kiểm tra cấu hình và khả năng tương thích của bộ nhớ.
Khi so sánh RAM, hãy so ba thứ cùng lúc: tốc độ MT/s, CL và việc chạy dual channel. Thông số đơn lẻ dễ gây hiểu nhầm.
Cần kiểm tra, thay hoặc nâng cấp linh kiện? Kỹ thuật viên PCTech hỗ trợ tại TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
DDR4-3200 có phải 3200 MHz không?
Không chính xác. DDR4-3200 chạy 3200 MT/s với xung nhịp thực 1600 MHz. Nhiều người gọi là 3200 MHz cho tiện, nhưng đơn vị đúng cho tốc độ truyền là MT/s.
RAM bus cao hơn có luôn nhanh hơn không?
Không luôn. Phải xem cả độ trễ CL, mức hỗ trợ của CPU và mainboard, và việc chạy dual channel. Với việc văn phòng, chênh lệch giữa các mức bus phổ biến thường khó cảm nhận.
Vì sao RAM của tôi chạy thấp hơn tốc độ ghi trên nhãn?
Thường do chưa bật XMP hoặc EXPO trong BIOS nên RAM chạy theo tốc độ chuẩn. Ngoài ra CPU hoặc mainboard có thể giới hạn tốc độ tối đa hỗ trợ.
Cắm RAM nhanh với RAM chậm thì sao?
Máy thường chạy tất cả thanh theo tốc độ của thanh chậm nhất, hoặc theo mức mà bo hỗ trợ. Muốn ổn định nên dùng các thanh cùng tốc độ.
Bài viết liên quan
- RAM DDR4 là gì? Thông số cần biết
- RAM DDR5 là gì? Có đáng nâng cấp từ DDR4 không
- Dual Channel là gì? Có cần cắm 2 thanh RAM không
- XMP và EXPO là gì? Cách bật ép xung RAM an toàn
- RAM là gì? Vai trò của RAM trong máy tính
